योग्य उत्तर: पर्याय (4) वरील सर्व
महत्त्वाचे मुद्दे:
वैज्ञानिक प्रयोगांद्वारे असे आढळून आले आहे की ओझोनमध्ये घट झाल्यामुळे थेट पृथ्वीवर येणाऱ्या अतिनील-बी प्रारण हे मानव आणि प्रायोगिक प्राण्यांच्या संपर्कात आल्यामुळे प्र भावनाच्या ठिकाणी (स्थानिक) तसेच संस्थेनुसार, मुख्यत्वे पेशीय प्रतिक्षम प्रतिसाद कमी करून रोगप्रतिकारक प्रणालीमध्ये हस्तक्षेप करू शकते. म्हणून (a) योग्य आहे. ओझोनमध्ये घट झाल्याने निर्मित अतिनील-बी प्रारण वनस्पतींच्या कार्यात्मक आणि विकास प्रक्रियेवर परिणाम करते. हे परिणाम कमी करणे किंवा दुरुस्त करण्याची यंत्रणा आणि अतिनील-बी च्या वाढलेल्या पातळीशी जुळवून घेण्याची क्षमता असूनही, अतिनील-बी प्रारणामुळे वनस्पतींच्या वाढीवर थेट परिणाम होऊ शकतो म्हणून (b) योग्य आहे. ज्यावेळेस स्थिरावरणात (ट्रॉपोस्फियर) हरितगृह वायूचे प्रमाण वाढले आहे त्याच वेळेस ओझोन कमी होण्याशी संबंधित स्थिरावरणीय शीतकरण झाले आहे. या दोन घटना एकमेकांशी जोडल्या जाऊ शकतात परंतु ते सिद्ध करण्यासाठी कोणताही अनुभवजन्य संबंध ठोसपणे स्थापित केलेला नाही. त्यामुळे (c) योग्य आहे. शिवाय, ओझोन कमी होण्यामुळे उत्पन्न अतिनील-बी प्रारण हे पारपटल (कॉर्निया) ला नुकसान करू शकते ज्यामुळे फोटोकेरायटिस किंवा "हिमांधता" होतात आणि नेत्रभिंग आणि दृष्टिपटल खराब होऊन मोतीबिंदू देखील होऊ शकतो. म्हणून (d) योग्य आहे.
ओझोन क्षयाचे पर्यावरणीय परिणाम (Ozone Depletion): स्ट्रॅटोस्फिअरमधील ओझोनचा थर कमी झाल्याने अतिनील-ब (UV-B) किरणे थेट पृथ्वीवर येतात. यामुळे: (1) सागरी फायटोप्लँक्टन नष्ट होऊन अन्नसाखळी धोक्यात येते, (2) पिकांमधील प्रकाशसंश्लेषण मंदावते, आणि (3) मानवामध्ये त्वचेचा कर्करोग व मोतीबिंदूचे प्रमाण वाढते.
Correct Answer: Option (4) All the above
Key Points:
Impacts of ozone depletion It has been found by scientific experimentations that exposure of humans and experimental animals to UV-B radiation-induced due to ozone depletion can modify the immune system both at the site of exposure (locally) as well as systemically , mainly by decreasing cellular immune responses. Hence (a) is correct. Ozone depletion-induced UV-B radiation affects the physiological and developmental processes of plants. Despite mechanisms to reduce or repair these effects and an ability to adapt to increased levels of UVB, plant growth can be directly affected by UVB radiation Hence (b) is correct. The ozone depletion-related stratospheric cooling has taken place at the same time that greenhouse gas amounts in the lower atmosphere (troposphere) have risen. Hence (c) is correct. The two phenomena may be linked but no empirical relation has substantively been established to prove so. Furthermore, UV-B radiation induced by ozone depletion can damage the cornea leading to photokeratitis or “snow blindness”, and can also cause cataracts through damage to the lens and the retina. Hence (d) is correct.
Thinning of the stratospheric ozone layer allows harmful UV-B radiation to penetrate, causing ecological damages: disrupting marine food webs via catastrophic phytoplankton mortality, retarding terrestrial plant photosynthesis, and inducing human melanomas and cataracts.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२१ (GS) पेपर-१ (दि. २३ जानेवारी, २०२२)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२१ (GS) पेपर-१ (दि. २३ जानेवारी, २०२२)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२१ (GS) पेपर-१ (दि. २३ जानेवारी, २०२२)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.
