योग्य उत्तर: पर्याय (4) वरीलपैकी सर्व
स्पष्टीकरण:
•
भारताच्या विकासातील महत्त्वाचे मुद्दे व आव्हाने:
•
भारताच्या आर्थिक विकासामध्ये पुढील सर्व घटक अत्यंत महत्त्वाचे मुद्दे ठरतात:
•
अ) कमी दरडोई उत्पन्न व आर्थिक वाढीचा कमी दर: सुरुवातीच्या तीन दशकांत भारताचा विकास दर (हिंदू रेट ऑफ ग्रोथ - 3.5%) कमी होता आणि आजही दरडोई उत्पन्न कमी आहे.
•
ब) बेरोजगारीचा प्रश्न: वाढत्या तरुण लोकसंख्येला पुरेशा उत्पादक रोजगाराच्या संधी उपलब्ध न होणे ही गंभीर समस्या आहे.
•
क) दारिद्र्यरेषेखालील लोकांचे प्रमाण: लोकसंख्या प्रचंड असल्यामुळे दारिद्र्यरेषेखालील लोकांची निरपेक्ष संख्या खूप मोठी आहे.
•
ड) लोकसंख्येचा आकार, साधने व भांडवल यांचा असमतोल: मुबलक श्रमशक्ती असली तरी तिच्या तुलनेत भांडवल आणि तंत्रज्ञानाची साधने अपुरी आहेत, ज्यामुळे साधनसामग्रीचा असमतोल निर्माण होतो.
•
म्हणून वरील सर्व पर्याय भारताच्या विकासातील कळीचे मुद्दे आहेत.
भारताच्या विकासातील प्रमुख अडथळे: भांडवलाचा अभाव, दारिद्र्य, बेरोजगारी, आणि प्रचंड लोकसंख्येच्या तुलनेत संसाधनांची कमतरता.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) All of the above
Explanation:
•
Critical Developmental Dilemmas in India:
•
(a) Low Per Capita Income & Sluggish Growth Phases: Enduring historical legacies of low growth (Hindu rate of growth ~3.5%) keeping per capita real income low.
•
(b) Problem of Unemployment: Mismatch between demographic expansion and formal job creation.
•
(c) Poverty and Deprivation: Large absolute numbers of citizens surviving beneath multidimensional and national poverty lines.
•
(d) Demographic, Capital and Resource Imbalance: Acute imbalance where abundant labor confronts limited capital stocks and natural resource constraints.
•
Hence, all options are vital challenges in India's developmental trajectory.
Core bottlenecks in Indian development: Capital deficiency, structural unemployment, absolute poverty, and factor endowment imbalances.
