खालीलपैकी प्रादेशिक असमतोलाचे निदर्शक कोणते ? a. निव्वळ राज्यांतर्गत उत्पादन. b. राज्यातील लोकांचे दरडोई उत्पन्न. c. दरडोई विजेचा वापर. d. प्रति 1000 व्यक्तींमागे नोंदणीकृत वाहनांची संख्या.
EN
Which of the following are indicators of regional imbalance? a. Net domestic product.b. Per capita income of the people of the state.c. per capita electricity consumption.d. Number of registered vehicles per 1000 persons.
योग्य उत्तर: पर्याय (4) पर्याय a, b, c आणि d.
स्पष्टीकरण:
•
प्रादेशिक असमतोलाचे निर्देशक (Indicators of Regional Imbalance):
•
देशातील किंवा राज्यातील विविध विभागांमधील आर्थिक विषमता मोजण्यासाठी अर्थशास्त्रज्ञ खालील निर्देशांकांचा वापर करतात:
•
a. निव्वळ राज्यांतर्गत उत्पादन (NSDP): राज्याची एकूण आर्थिक क्षमता दर्शवणारा प्राथमिक निर्देशक.
•
b. दरडोई उत्पन्न (Per Capita Income): नागरिकांचे सरासरी जीवनमान आणि क्रयशक्ती मोजण्याचे साधन.
•
c. दरडोई विजेचा वापर (Per Capita Electricity Consumption): औद्योगिकीकरण, शहरीकरण आणि आधुनिकीकरणाचे महत्त्वाचे निदर्शक.
•
d. प्रति 1,000 व्यक्तींमागे नोंदणीकृत वाहने: वाहतूक, दळणवळण आणि लोकांची संपत्ती मोजणारा भौतिक पायाभूत निर्देशांक.
•
हे सर्व घटक प्रादेशिक असमतोलाचे वैध निर्देशक आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
महाराष्ट्रातील प्रादेशिक अनुशेष मोजण्यासाठी 1984 मध्ये 'दांडेकर समिती' आणि 2013 मध्ये 'डॉ. विजय केळकर समिती' स्थापन करण्यात आली होती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Options a, b, c and d.
Explanation:
•
Key Indicators of Regional Economic Disparity:
•
Regional economic imbalance is evaluated using macroeconomic, consumption, and infrastructural indices:
•
a. Net State Domestic Product (NSDP): Quantifies aggregate economic output across regional territories.
•
b. Per capita income: Evaluates average living standards and household purchasing capacity.
•
c. Per capita electricity consumption: Widely acknowledged proxy indicator of industrialization, irrigation energization, and modernization.
•
d. Registered motor vehicles per 1,000 population: Reflects household affluence, logistical mobility, and transport infrastructure density.
•
Therefore, all four parameters (a, b, c, and d) are valid indicators.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
To measure regional imbalance in Maharashtra, the State Government appointed the V. M. Dandekar Committee (1984) and the Dr. Vijay Kelkar Committee (2013).