🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2025 MEDIUM

भारताच्या संविधानाच्या भाग I मधील कलम 1 ते 4 शी खालीलपैकी कशाचा संबंध आहे?
a. संघ आणि त्याचे क्षेत्र
b. मूलभूत हक्कांबद्दल
c. न्यायाबद्दल
d. कर्तव्यांबाबत

EN Which of the following are related to Article 1 to 4 of Part I of the Constitution of India?
a. The union and its territory
b. About the Fundamental Rights
c. About the Justice
d. Regarding duties
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
फक्त b आणि d
Only b and d
B
फक्त c आणि a
Only c and a
C
फक्त a
Only a
D
फक्त a आणि b
Only a and b
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (3) फक्त a (संघ आणि त्याचे क्षेत्र - The union and its territory)

सविस्तर स्पष्टीकरण:

• भारतीय संविधानाचा भाग I (Part I):
• संविधानाच्या भाग I मध्ये कलम 1 ते 4 चा समावेश असून त्याचे शीर्षक 'संघ आणि त्याचे राज्यक्षेत्र' (The Union and its Territory) असे आहे.
• कलम 1 ते 4 चा सविस्तर आढावा:
• कलम 1: *"भारत, म्हणजेच इंडिया, हा राज्यांचा संघ असेल"* (India, that is Bharat, shall be a Union of States). तसेच भारताचे राज्यक्षेत्र (राज्ये, केंद्रशासित प्रदेश आणि संपादित प्रदेश) स्पष्ट करते.
• कलम 2: संसदेला कायद्याद्वारे नवीन राज्यांना संघात दाखल करून घेण्याचा किंवा नवीन राज्ये स्थापन करण्याचा अधिकार (उदा. सिक्कीमचा प्रवेश).
• कलम 3: नवीन राज्यांची निर्मिती, विद्यमान राज्यांच्या सीमा, क्षेत्र किंवा नावांमध्ये बदल करण्याचा संसदेचा अधिकार (उदा. तेलंगणा, छत्तीसगड निर्मिती).
• कलम 4: कलम 2 आणि 3 अंतर्गत केलेले कायदे कलम 368 अंतर्गत घटनादुरुस्ती मानले जाणार नाहीत (ते साध्या बहुमताने संमत होतात).
• इतर पर्यायांचे भाग:
• मूलभूत हक्क (b): भाग III (कलम 12 ते 35).
• मार्गदर्शक तत्त्वे व न्याय (c): भाग IV (कलम 36 ते 51).
• मूलभूत कर्तव्ये (d): भाग IVA (कलम 51A).
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
• डॉ. आंबेडकरांच्या मते, भारताचे वर्णन 'राज्यांचा संघ' (Union of States) असे केले आहे कारण: (1) भारतीय संघराज्य हे राज्यांमधील कराराचा परिणाम नाही, आणि (2) कोणत्याही राज्याला संघातून फुटून बाहेर पडण्याचा अधिकार नाही.
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) Only a (The union and its territory)

Detailed Explanation:

• Part I of the Indian Constitution:
• Encompassing Articles 1 to 4, Part I is titled "The Union and its Territory".
• Summary of Articles 1 through 4:
• Article 1: Pronounces that *"India, that is Bharat, shall be a Union of States"*, and defines the territory of India comprising the territories of the States, Union Territories, and any acquired territories.
• Article 2: Empowers Parliament to admit into the Union, or establish, new States on such terms and conditions as it thinks fit (applicable to external territories, e.g., Sikkim).
• Article 3: Authorizes Parliament to form a new State, alter boundaries, or change the name of any existing State (internal reorganization).
• Article 4: Declares that laws made under Articles 2 and 3 are not deemed to be constitutional amendments under Article 368 and can be passed by simple majority.
• Constitutional Placement of Other Choices:
• Fundamental Rights (b): Part III (Articles 12–35).
• Directive Principles of State Policy (c): Part IV (Articles 36–51).
• Fundamental Duties (d): Part IVA (Article 51A).
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip
• India is characterized as an "Indestructible Union of Destructible States".
• Formation or boundary alteration of a state under Article 3 requires only a Simple Majority in Parliament following the President's prior recommendation.
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) फक्त b आणि d (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) फक्त c आणि a (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) फक्त a (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (3) फक्त a (संघ आणि त्याचे क्षेत्र - The union and its territory)**
✗ पर्याय (4) फक्त a आणि b (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →