विशेष आर्थिक क्षेत्र कायद्याची प्रमुख उद्दिष्ट्ये खालीलपैकी कोणती आहेत ? a. आर्थिक क्रियांचे प्रमाण कमी करणे. b. केवळ सेवांच्या निर्यातीला प्रोत्साहन. c. देशांतर्गत व विदेशी स्रोतांपासूनची गुंतवणूक वाढविणे. d. पायाभूत सुविधांचा विकास करणे.
EN
Which of the following are the main objectives of the Special Economic Zones Act? a. Reducing the volume of economic activity.b. Promotion of export of services only.c. To increase investment from domestic and foreign sources. d. Developing infrastructure.
'नवरत्न' (Navratna) दर्जाचे निकष:
१.
सुरुवात: १९९७ मध्ये केंद्र सरकारने सार्वजनिक उपक्रमांना जागतिक पातळीवर स्पर्धात्मक बनवण्यासाठी नवरत्न योजना सुरू केली.
२.
पात्रता निकष:
•
कंपनीला मिनीरत्न श्रेणी-१ (Miniratna Category-I) चा दर्जा असावा.
•
कंपनीच्या संचालक मंडळात किमान ४ स्वतंत्र संचालक (Independent Directors) असावेत.
•
कंपनीने सामंजस्य करारात (MoU) मागील ५ वर्षांपैकी सलग ३ वर्षे 'उत्कृष्ट' (Excellent) किंवा 'फार चांगले' (Very Good) मानांकन मिळवलेले असावे.
•
६ आर्थिक कार्यक्षमता निकषांवर किमान ६० गुण (Score of 60/100):
१.
निव्वळ नफा ते निव्वळ मूल्य (Net profit to Net worth)
२.
मनुष्यबळ खर्च ते एकूण उत्पादन खर्च
३.
वापरलेल्या भांडवलावरील नफा (PBIT to Capital employed)
४.
नफा ते उलाढाल
५.
प्रति समभाग मिळकत (EPS)
६.
आंतर-क्षेत्रीय कामगिरी.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
नवरत्न कंपन्यांना एकाच प्रकल्पात ₹१,००० कोटींपर्यंत किंवा त्यांच्या निव्वळ मूल्याच्या १५% पर्यंत स्वायत्त गुंतवणुकीचे अधिकार असतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Criteria for granting 'Navratna' status to CPSEs (instituted in 1997):
1.
Prerequisites:
•
The CPSE must be a Miniratna Category-I company.
•
Board of Directors must include at least 4 independent directors.
•
Must have obtained an 'Excellent' or 'Very Good' rating in the Memorandum of Understanding (MoU) evaluation in 3 of the last 5 years.
2.
Composite Performance Score (Minimum 60 out of 100):
•
Evaluated across 6 key financial ratios: (1) Net Profit to Net Worth, (2) Manpower Cost to Cost of Production, (3) PBIT to Capital Employed, (4) PBIT to Turnover, (5) Earnings Per Share (EPS), and (6) Inter-sectoral performance.
Financial Autonomy: Navratna boards can sanction capital expenditure up to ₹1,000 crore or 15% of net worth on a single project without central government sanction.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Navratna criteria: Miniratna-I base, composite score >= 60/100 across 6 financial parameters, investment power up to ₹1,000 crore.