खालीलपैकी कोणत्या लढाईमुळे मराठ्यांचे दिल्लीतून राज्य करण्याचे स्वप्न भंग झाले?
EN
Which of the following battles shattered the Marathas' dream of ruling from Delhi?
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण
अचूक उत्तर: पर्याय 2 (पानिपतची तिसरी लढाई)
### 📚 वस्तुनिष्ठ संदर्भ व सविस्तर स्पष्टीकरण:
•
मुख्य तथ्य: 'खालीलपैकी कोणत्या लढाईमुळे मराठ्यांचे दिल्लीतून राज्य करण्याचे स्वप्न भंग झाले?' या संदर्भात अधिकृत व वस्तुनिष्ठ माहितीनुसार अचूक उत्तर 'पानिपतची तिसरी लढाई' हे आहे.
•
पानिपतची तिसरी लढाई 14 जानेवारी 1761 रोजी मराठे आणि अहमद शाह अब्दालीच्या नेतृत्वाखालील दुर्राणी साम्राज्यात झाली.
•
ही लढाई 18व्या शतकातील सर्वात मोठ्या आणि रक्तरंजित लढाईंपैकी एक मानली जाते, ज्यामुळे दोन्ही बाजूंनी मोठ्या प्रमाणात जीवितहानी झाली.
•
पानिपत येथील पराभवामुळे दिल्ली आणि उत्तर भारतीय प्रदेशांवर आपले वर्चस्व प्रस्थापित करण्याच्या मराठ्यांच्या आकांक्षांना धक्का बसला.
### 🔍 इतर पर्यायांचे वस्तुनिष्ठ विश्लेषण:
•
पानिपतची पहिली लढाई: या पर्यायाचा संदर्भ दिलेल्या प्रश्नाच्या मुख्य तथ्याशी जुळत नाही.
•
पानिपतची दुसरी लढाई: या पर्यायाचा संदर्भ दिलेल्या प्रश्नाच्या मुख्य तथ्याशी जुळत नाही.
•
तराईची लढाई: या पर्यायाचा संदर्भ दिलेल्या प्रश्नाच्या मुख्य तथ्याशी जुळत नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
मुंबई उच्च न्यायालय शिपाई/हमाल (Peon/Hamal) परीक्षेत महाराष्ट्राचा इतिहास, भूगोल, सामान्य विज्ञान, मूलभूत नागरीशास्त्र आणि मूलभूत मराठी व इंग्रजी व्याकरण यावर थेट वस्तुनिष्ठ प्रश्न विचारले जातात. अचूक वस्तुनिष्ठ तथ्यांची उजळणी गुण मिळवण्यासाठी अत्यंत आवश्यक आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (पानिपतची तिसरी लढाई)
### 📚 Core Concept & Detailed Factual Context:
•
Primary Fact: In the context of *'खालीलपैकी कोणत्या लढाईमुळे मराठ्यांचे दिल्लीतून राज्य करण्याचे स्वप्न भंग झाले?'*, the factually established correct answer is 'पानिपतची तिसरी लढाई'.
•
The First Battle of Panipat (1526): This battle was fought between Babur, the founder of the Mughal Empire, and Ibrahim Lodi, the last ruler of the Delhi Sultanate. Babur's victory established the Mughal Empire in India.
•
The Second Battle of Panipat (1556): This battle was fought between the Mughal emperor Akbar's forces, led by Bairam Khan, and the local king Hemu. Akbar's victory marked the re-establishment of the Mughal Empire in northern India.
•
Battle of Tarai: The Battle of Tarai refers to the battles fought between Prithviraj Chauhan and Muhammad Ghori in the 12th century. The first battle (1191) resulted in Prithviraj's victory, while the second battle (1192) saw his defeat, leading to the establishment of the Delhi Sultanate.
### 🔍 Option-by-Option Breakdown:
•
पानिपतची पहिली लढाई: Does not correspond to the specific factual condition set forth in the question premise.
•
पानिपतची दुसरी लढाई: Does not correspond to the specific factual condition set forth in the question premise.
•
तराईची लढाई: Does not correspond to the specific factual condition set forth in the question premise.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
In Bombay High Court Peon & Hamal exams, direct objective questions are asked on Maharashtra geography, general science, basic civics, history, and fundamental grammar. Regular practice of previous shift papers ensures maximum accuracy.
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) पानिपतची पहिली लढाई (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) पानिपतची तिसरी लढाई (अचूक उत्तर):
अचूक उत्तर: पर्याय 2 (पानिपतची तिसरी लढाई)
⚠️ पर्याय (3) पानिपतची दुसरी लढाई (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) तराईची लढाई (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'मुंबई उच्च न्यायालय शिपाई/हमाल अधिकृत पेपर (१२ फेब्रुवारी २०२४ सत्र ४)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
🎯 घटक चाचणी
मोफत टेस्ट
मुंबई उच्च न्यायालय शिपाई/हमाल अधिकृत पेपर (१२ फेब्रुवारी २०२४ सत्र ४)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मुंबई उच्च न्यायालय शिपाई/हमाल अधिकृत पेपर (१२ फेब्रुवारी २०२४ सत्र ४)
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मुंबई उच्च न्यायालय शिपाई/हमाल अधिकृत पेपर (१२ फेब्रुवारी २०२४ सत्र ४)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'मुंबई उच्च न्यायालय शिपाई/हमाल अधिकृत पेपर (१२ फेब्रुवारी २०२४ सत्र ४)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'मुंबई उच्च न्यायालय शिपाई/हमाल अधिकृत पेपर (१२ फेब्रुवारी २०२४ सत्र ४)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'पानिपतची तिसरी लढाई' हे असून ते 'मुंबई उच्च न्यायालय शिपाई/हमाल अधिकृत पेपर (१२ फेब्रुवारी २०२४ सत्र ४)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'मुंबई उच्च न्यायालय शिपाई/हमाल अधिकृत पेपर (१२ फेब्रुवारी २०२४ सत्र ४)' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.