खालीलपैकी कोणत्या जैविक उत्पादनाचे पेटंट आव्हानीत होते आणि ते भारताने अमेरिका या देशाकडून पुन्हा मिळवले ?
EN
Which of the following biological product patents were challenged and regained by India from the US?
योग्य उत्तर: हळद (पर्याय १)
स्पष्टीकरण:
•
हळदीचे पेटंट (Turmeric Patent Case):
•
१९९५ मध्ये अमेरिकेच्या पेटंट कार्यालयाने (USPTO) मिसिसिपी विद्यापीठातील दोन संशोधकांना हळदीच्या जखम बरी करण्याच्या गुणधर्मावर (Wound healing properties of turmeric) पेटंट मंजूर केले होते.
•
भारताच्या वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेने (CSIR) डॉ. आर. ए. माशेलकर यांच्या नेतृत्वाखाली या पेटंटला अमेरिकेत कायदेशीर आव्हान दिले.
•
भारताने संस्कृतमधील प्राचीन आयुर्वेदिक ग्रंथ आणि कागदपत्रे पुरावा म्हणून सादर केली आणि हे सिद्ध केले की हळदीचा हा गुणधर्म भारताचे पारंपरिक ज्ञान (Traditional Knowledge) आहे, यात कोणताही नवीन शोध नाही.
•
ऑगस्ट १९९७ मध्ये अमेरिकेने हे पेटंट पूर्णपणे रद्द केले. ही भारताची जागतिक बौद्धिक संपदा हक्कातील पहिली ऐतिहासिक कायदेशीर लढाई होती.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
अशा प्रकारची जैविक चाचेगिरी (Biopiracy) रोखण्यासाठी भारताने २००१ मध्ये 'पारंपरिक ज्ञान डिजिटल लायब्ररी' (TKDL) ची निर्मिती केली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Turmeric (Option 1)
Explanation:
•
The Landmark Turmeric Patent Revocation (1997):
•
In 1995, the US Patent and Trademark Office (USPTO) granted a patent (US Patent 5,401,504) to two researchers at the University of Mississippi covering the *use of turmeric in wound healing*.
•
India's Council of Scientific and Industrial Research (CSIR), steered by Director General Dr. R. A. Mashelkar, mounted a formal legal challenge.
•
CSIR submitted 32 documentary citations from ancient Sanskrit Ayurvedic texts demonstrating that the medicinal use of turmeric had been part of India's public traditional knowledge (prior art) for millennia.
•
In August 1997, the USPTO revoked the patent entirely in a historic victory against biopiracy.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Following the turmeric and basmati cases, India launched the Traditional Knowledge Digital Library (TKDL) in 2001 to prevent biopiracy.