खालीलपैकी कशास 'नॅरो मनी' ही संज्ञा देता येईल?
EN
Which of the following can be termed 'narrow money'?
योग्य उत्तर पर्याय (१) लोकांजवळील रोख रक्कम + मागणी ठेवी हे आहे.
स्पष्टीकरण:
•
संकुचित पैसा (Narrow Money - $M_1$):
•
रिझर्व्ह बँकेच्या वर्गीकरणानुसार $M_1$ ला 'संकुचित पैसा' म्हणतात.
•
घटक:
$$M_1 = \text{लोकांजवळील चलन (रोख रक्कम)} + \text{बँकांमधील मागणी ठेवी (चालू व बचत खात्यांतील मागणी ठेवी)} + \text{आरबीआय कडील इतर ठेवी}$$
•
$M_1 = C + DD + OD$.
•
यामध्ये केवळ अत्यंत तरल घटकांचा समावेश होतो ज्यांचा थेट खरेदी-विक्रीसाठी विनिमय माध्यम म्हणून वापर करता येतो.
•
इतर पर्यायांमधील दागदागिने, जंगम मालमत्ता किंवा दीर्घ मुदतीच्या ठेवी या संकुचित पैशात येत नाहीत (मुदत ठेवींचा समावेश व्यापक पैसा $M_3$ मध्ये होतो).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
$M_1$ = संकुचित पैसा (Narrow Money).
•
$M_3$ = व्यापक पैसा (Broad Money = $M_1$ + बँकांमधील मुदत ठेवी).
•
१९७७ मध्ये वाय. व्ही. रेड्डी यांच्या दुसऱ्या कार्यगटाने $M_1, M_2, M_3, M_4$ या चार मुद्रा संकल्पांची निश्चिती केली होती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (1): Cash with people + demand deposits.
Explanation:
•
Narrow Money ($M_1$):
•
In the RBI's monetary framework, $M_1$ represents the most liquid component of the money supply, directly usable as a medium of exchange.
•
Formula:
$$M_1 = \text{Currency with the public } (C) + \text{Demand Deposits with the banking system } (DD) + \text{'Other' deposits with RBI } (OD)$$
•
Physical assets like jewellery or bonds are wealth, not money. Long-term / fixed time deposits are excluded from $M_1$ and included in Broad Money ($M_3$).
•
Therefore, cash with the public plus demand deposits constitutes narrow money.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Adopted by the Second Working Group on Money Supply (1977), $M_1$ reflects narrow money, whereas $M_3$ ($M_1$ + time deposits) represents broad money.