खालीलपैकी कोणती वैशिष्ट्ये ही भारतीय अर्थव्यवस्थेची ठळक वैशिष्ट्ये मानली जातात? १. कमी दरडोई उत्पन्न २. अर्थव्यवस्थेवर कृषी क्षेत्राचे मोठे अवलंबित्व ३. उत्पन्न व संपत्तीची विषम विभागणी ४. वेगाने वाढणारी लोकसंख्या व लोकसंख्येचा भार योग्य पर्याय निवडा:
EN
Which of the following characteristics represent the structural features of the Indian economy?
1. Low per capita income levels
2. Heavy agrarian dependence for livelihoods
3. Pronounced inequality in income and wealth distribution
4. High demographic pressure and rapid population growth
Select the correct option:
योग्य उत्तर वरील सर्व (१, २, ३ आणि ४) बरोबर (पर्याय १) आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
1.
कमी दरडोई उत्पन्न (Low Per Capita Income): विकसित राष्ट्रांच्या तुलनेत भारताचे दरडोई उत्पन्न अजूनही निम्न-मध्यम उत्पन्न गटात (Lower-middle income) येते.
2.
कृषी क्षेत्राचे अवलंबित्व: देशाच्या जीडीपीमध्ये सेवा क्षेत्राचा वाटा ५०% हून अधिक असला तरी देशातील सुमारे ४५% कार्यशील लोकसंख्या अजूनही उपजीविकेसाठी शेतीवर अवलंबून आहे.
3.
आर्थिक विषमता (Income Inequality): भारतात शीर्ष १०% लोकांकडे देशाच्या एकूण संपत्तीचा ५०% पेक्षा जास्त हिस्सा केंद्रित आहे.
4.
लोकसंख्या भार (Demographic Pressure): जगातील सर्वाधिक लोकसंख्या असलेला देश असल्याने पायाभूत सुविधा व साधनसंपत्तीवर प्रचंड ताण पडतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारतीय अर्थव्यवस्था ही एक 'विकसनशील' (Developing) आणि 'उदयोन्मुख बाजारपेठ' (Emerging Market) अर्थव्यवस्था आहे, ज्यामध्ये भांडवलाची कमतरता, उच्च बेरोजगारी आणि तंत्रज्ञानविषयक मागासलेपण हे इतर महत्त्वाचे घटक आहेत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is All the above (1, 2, 3 and 4) are correct (Option 1).
Detailed Analysis:
1.
Low Per Capita Income: Despite possessing the world's 5th largest nominal GDP, India's large demographic base places it in the World Bank's lower-middle-income bracket in per capita terms.
2.
Agrarian Dominance in Livelihoods: While agriculture accounts for under 18% of GDP, it employs roughly 45% of the total labor force, showing deep structural underemployment.
3.
Economic Inequality: Wealth and income metrics highlight skewness, where the top 10% capture more than half of the nation's wealth.
4.
Population Burden: With a population exceeding 1.4 billion, capital formation faces substantial pressure to meet health, education, and employment demands.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
India is structurally classified as a Developing Mixed Economy and an Emerging Market Economy (EME).