🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Rajyaseva Mains 2023 MEDIUM

खालीलपैकी कोणत्या समितीने सेवा प्रशिक्षण कार्यक्रमात मोठ्या बदलांची शिफारस केली आहे जो आता मध्य-करिअर प्रशिक्षण कार्यक्रम म्हणून दिला जात आहे ?

EN Which of the following committees recommended major changes in the in-service training programme, which is now offered as the Mid-Career Training Programme (MCTP)?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

किरण अग्रवाल समिती

Kiran Aggarwal Committee

वाय. के. अलघ समिती

Y. K. Alagh Committee

आर. व्ही. व्ही. अय्यर समिती

R. V. V. Ayyar Committee

सुरेन्द्रनाथ समिती

Surendranath Committee

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (२) वाय. के. अलघ समिती

सनदी सेवकांच्या सेवांतर्गत प्रशिक्षणामध्ये (In-service Training) व्यापक फेरबदल करून 'मध्य-करिअर प्रशिक्षण कार्यक्रम' (Mid-Career Training Programme - MCTP) सुरू करण्याची शिफारस वाय. के. अलघ समितीने (Y. K. Alagh Committee, 2001) केली होती.

सविस्तर विश्लेषण:

• पर्याय (२) बरोबर: नागरी सेवा परीक्षा आणि प्रशासकीय प्रशिक्षणाचा फेरआढावा घेण्यासाठी २००१ मध्ये प्रा. वाय. के. अलघ यांच्या अध्यक्षतेखाली समिती नेमण्यात आली होती. या समितीने सनदी अधिकाऱ्यांच्या संपूर्ण सेवेदरम्यान ठराविक कालमर्यादेनंतर (उदा. ७-९ वर्षे, १५-१६ वर्षे, २६-२८ वर्षे) कौशल्य अद्ययावत करण्यासाठी अनिवार्य 'मिड-करिअर ट्रेनिंग' (MCTP) देण्याची महत्त्वपूर्ण शिफारस केली, ज्याची अंमलबजावणी पुढे २००६-०७ पासून सुरू झाली.

• पर्याय (१) अयोग्य: किरण अग्रवाल समिती (२०१४) ही आयएएस प्रोबेशनर्सच्या प्रशिक्षणाचा आढावा घेण्यासाठी होती.

• पर्याय (४) अयोग्य: सुरेन्द्रनाथ समिती (२००३) ही सनदी सेवकांच्या कार्यक्षमतेच्या मूल्यमापनाशी (ACR/Appraisal) संबंधित होती.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: नागरी सेवा सुधारणा समित्या:

• कोठारी समिती (१९७६): पूर्व व मुख्य परीक्षेचा २-टप्प्यांचा पॅटर्न.

• सतीश चंद्र समिती (१९८९): निबंधाचा पेपर समाविष्ट केला.

• वाय. के. अलघ समिती (२००१): मिड-करिअर ट्रेनिंग आणि परीक्षा सुधारणा.

• होटा समिती (२००४): नागरी सेवेत नैतिक मूल्ये आणि तंत्रज्ञान वापर.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) Y. K. Alagh Committee

The introduction of major overhauls in in-service training for civil servants, currently structured as the Mid-Career Training Programme (MCTP), was recommended by the Y.K. Alagh Committee (2001).

Detailed Analysis:

• Option (2) is correct: The Committee on Civil Service Examinations headed by Prof. Y.K. Alagh (2001) recommended instituting structured, mandatory Mid-Career Training Programmes at critical transition stages of an officer's career (Phases III, IV, and V) to build strategic policy capabilities, which was implemented from 2006 onwards.

• Option (1) is incorrect: The Kiran Aggarwal Committee (2014) reviewed the induction training of IAS officers at LBSNAA.

• Option (4) is incorrect: The Surendranath Committee (2003) focused on modernizing civil services performance appraisal mechanisms.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Landmark Civil Service Reform Committees:

• Kothari Committee (1976): Two-tier examination pattern (Prelims + Mains).

• Satish Chandra Committee (1989): Essay paper introduction.

• Y.K. Alagh Committee (2001): Mid-Career Training Programme (MCTP).

• Hota Committee (2004): Civil Services Code of Ethics and Performance-based tenure.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) किरण अग्रवाल समिती (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) वाय. के. अलघ समिती (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (२) वाय. के. अलघ समिती**[/gold]

⚠️ पर्याय (3) आर. व्ही. व्ही. अय्यर समिती (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) सुरेन्द्रनाथ समिती (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'केंद्रीय व राज्य लोकसेवा आयोग (UPSC & MPSC)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: केंद्रीय व राज्य लोकसेवा आयोग (UPSC & MPSC)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'केंद्रीय व राज्य लोकसेवा आयोग (UPSC & MPSC)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'केंद्रीय व राज्य लोकसेवा आयोग (UPSC & MPSC)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'केंद्रीय व राज्य लोकसेवा आयोग (UPSC & MPSC)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'वाय. के. अलघ समिती' हे असून ते 'केंद्रीय व राज्य लोकसेवा आयोग (UPSC & MPSC)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'केंद्रीय व राज्य लोकसेवा आयोग (UPSC & MPSC)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन