दारिद्र्याच्या मोजमापनाच्या संदर्भातील खालीलपैकी कोणती संज्ञा मानवी विकास अहवाल 2010 मध्ये मांडली गेली ?
EN
Which of the following concepts of poverty measurement was introduced by the Human Development Report of 2010?
संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रमाच्या (UNDP) मानवी विकास अहवाल २०१० (HDR 2010) मध्ये दारिद्र्य मापनाची नवीन संज्ञा समाविष्ट करण्यात आली:
१.
बहुआयामी दारिद्र्य निर्देशांक (Multidimensional Poverty Index - MPI):
•
हा निर्देशांक ऑक्सफर्ड पॉव्हर्टी अँड ह्युमन डेव्हलपमेंट इनिशिएटिव्ह (OPHI) आणि UNDP यांनी संयुक्तपणे विकसित केला.
•
याने १९९७ पासून वापरल्या जाणाऱ्या मानवी दारिद्र्य निर्देशांकाची (Human Poverty Index - HPI) जागा घेतली.
२.
MPI चे ३ परिमाणे व १० निर्देशक:
•
आरोग्य (Health - १/३): पोषण आणि बालमृत्यू.
•
शिक्षण (Education - १/३): शालेय शिक्षणाची वर्षे आणि पटनोंदणी.
•
राहणीमान (Living Standards - १/३): स्वयंपाकाचे इंधन, स्वच्छता, पिण्याचे पाणी, वीज, घर आणि मालमत्ता.
म्हणून योग्य उत्तर: दारिद्र्याचा बहुआयामी निर्देशांक (MPI).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
HDR 2010 मध्ये तीन नवीन निर्देशांक आले:
१.
Multidimensional Poverty Index (MPI)
२.
Inequality-adjusted Human Development Index (IHDI)
३.
Gender Inequality Index (GII).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
In the Human Development Report 2010 (HDR 2010), the UNDP introduced the Multidimensional Poverty Index (MPI):
1.
Origins & Transition:
•
Developed jointly by the Oxford Poverty and Human Development Initiative (OPHI) and UNDP.
•
It officially superseded the earlier Human Poverty Index (HPI) introduced in 1997.
2.
Structure of Global MPI (3 Dimensions, 10 Indicators):
•
Health (1/3 weight): Nutrition and child mortality.
•
Education (1/3 weight): Years of schooling and school attendance.
•
Living Standards (1/3 weight): Cooking fuel, sanitation, drinking water, electricity, housing, and assets.
Therefore, the correct concept is the Multidimensional Poverty Index (MPI).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The 20th Anniversary edition of the Human Development Report (2010) introduced three ground-breaking composite indices: (1) MPI, (2) IHDI (Inequality-adjusted HDI), and (3) GII (Gender Inequality Index).