खालील पर्यायापैकी कोणते न्यायालय अभिलेख न्यायालय आहे ?
EN
Which of the following courts is a Court of Record?
अचूक उत्तर: पर्याय (१) सर्वोच्च न्यायालय
सविस्तर विश्लेषण:
•
अभिलेख न्यायालय (Court of Record):
•
भारतीय राज्यघटनेच्या कलम १२९ अन्वये, "सर्वोच्च न्यायालय हे अभिलेख न्यायालय (Court of Record) असेल आणि त्यास स्वतःच्या अवमानाबद्दल शिक्षा करण्याच्या अधिकारासह अशा न्यायालयाचे सर्व अधिकार असतील."
•
अभिलेख न्यायालयाची दोन मुख्य वैशिष्ट्ये असतात:
१.
या न्यायालयाचे सर्व निर्णय, नोंदी आणि कामकाज कायमस्वरूपी स्मृती आणि पुरावा म्हणून जपून ठेवले जातात; कोणत्याही कनिष्ठ न्यायालयात त्यावर प्रश्न उपस्थित करता येत नाही (Precedential Value).
२.
या न्यायालयाला स्वतःचा अवमान (Contempt of Court) करणाऱ्या व्यक्तीला शिक्षा देण्याचा अधिकार असतो.
•
(टीप: संविधानाच्या कलम २१५ अन्वये उच्च न्यायालयेसुद्धा अभिलेख न्यायालये आहेत). दिलेल्या पर्यायांपैकी केवळ 'सर्वोच्च न्यायालय' हे अभिलेख न्यायालय आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
कलम १२९: सर्वोच्च न्यायालय हे 'अभिलेख न्यायालय' (Court of Record) आहे.
•
कलम २१५: उच्च न्यायालय हे 'अभिलेख न्यायालय' आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) Supreme Court
Detailed Analysis:
•
Court of Record (Article 129):
•
Under Article 129 of the Constitution, "The Supreme Court shall be a Court of Record and shall have all the powers of such a court including the power to punish for contempt of itself."
•
Two Essential Features of a Court of Record:
1.
The judgments, proceedings, and acts of the court are recorded for perpetual memory and testimony; their legal validity cannot be questioned in any subordinate court.
2.
The court possesses the inherent power to punish for contempt of itself (both civil and criminal contempt).
•
(Note: High Courts are also Courts of Record under Article 215). Among the given options, the Supreme Court is the Court of Record.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
•
Article 129 = Supreme Court as a Court of Record.
•
Article 215 = High Court as a Court of Record.