खालीलपैकी कोणत्या विभागीय स्थायी समित्या लोकसभेच्या अंतर्गत कार्यरत आहेत ? (अ) उद्योग समिती (ब) कृषि समिती (क) संरक्षण समिती (ड) मनुष्यबळ संसाधन विकास समिती पर्यायी उत्तरे :
EN
Which of the following Departmental Standing Committees work under the Lok Sabha?
(a) Committee on Industry
(b) Committee on Agriculture
(c) Committee on Defence
(d) Committee on Human Resource Development
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (१) (ब) आणि (क) फक्त
सविस्तर विश्लेषण:
संसदेमध्ये एकूण २४ विभागीय स्थायी समित्या (Departmental Standing Committees - DRSCs) कार्यरत आहेत:
•
१६ समित्या लोकसभेच्या अंतर्गत कार्य करतात.
•
८ समित्या राज्यसभेच्या अंतर्गत कार्य करतात.
समित्यांचे वर्गीकरण:
१.
राज्यसभेच्या अखत्यारीतील ८ समित्या:
•
उद्योग समिती (Committee on Industry - अ)
•
मनुष्यबळ विकास समिती (Committee on HRD / Education - ड)
•
वाणिज्य समिती (Commerce)
•
गृह व्यवहार समिती (Home Affairs)
•
आरोग्य व कुटुंब कल्याण समिती (Health & Family Welfare)
•
विज्ञान व तंत्रज्ञान, पर्यावरण व वने समिती
•
वाहतूक, पर्यटन व संस्कृती समिती
•
कार्मिक, सार्वजनिक तक्रारी, कायदा व न्याय समिती.
२.
लोकसभेच्या अखत्यारीतील १६ समित्या:
•
कृषि, पशुसंवर्धन व अन्न प्रक्रिया समिती (Agriculture - ब)
•
संरक्षण समिती (Defence - क)
•
वित्त, परराष्ट्र, रेल्वे, ऊर्जा, शहरी विकास, माहिती तंत्रज्ञान इत्यादी.
त्यामुळे दिलेल्या पर्यायांपैकी केवळ (ब) कृषी समिती आणि (क) संरक्षण समिती या लोकसभेच्या अंतर्गत कार्यरत आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
२४ स्थायी समित्यांपैकी: १६ लोकसभेच्या अंतर्गत + ८ राज्यसभेच्या अंतर्गत.
•
प्रत्येक समितीत ३१ सदस्य असतात (२१ लोकसभेतून + १० राज्यसभेतून).
•
स्थापना: १९९३ मध्ये १७ समित्या; २००४ मध्ये वाढवून २४ करण्यात आल्या.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) Only (b) and (c)
Detailed Analysis:
There are 24 Department-related Standing Committees (DRSCs) in Parliament:
•
16 Committees work under the Lok Sabha.
•
8 Committees work under the Rajya Sabha.
Allocation of the given committees:
1.
Under Rajya Sabha (8 Committees):
•
Committee on Industry (a)
•
Committee on Human Resource Development / Education (d)
•
Commerce, Home Affairs, Health & Family Welfare, Science & Technology, Transport & Tourism, Personnel & Law.
2.
Under Lok Sabha (16 Committees):
•
Committee on Agriculture, Animal Husbandry and Food Processing (b)
•
Committee on Defence (c)
•
Finance, External Affairs, Railways, Energy, Urban Development, Information Technology, etc.
Hence, only (b) and (c) function under the Lok Sabha.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
•
Departmental Standing Committees: 24 total (16 under Lok Sabha, 8 under Rajya Sabha).
•
Each committee has 31 members (21 from Lok Sabha + 10 from Rajya Sabha).
•
Instituted in 1993 (initially 17 committees, expanded to 24 in 2004).