विद्युत परिपथामधील (Electric Circuit) कोणत्याही दोन बिंदूंमधील 'विभवांतर' (Potential Difference) व्होल्टमध्ये मोजण्यासाठी खालीलपैकी कोणते उपकरण समांतर जोडणीत (Parallel connection) वापरतात?
EN
Which of the following electrical instruments is connected in parallel to measure the 'Potential Difference' (voltage) between two points in a circuit?
योग्य उत्तर पर्याय (४) व्होल्टमीटर (Voltmeter) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
व्होल्टमीटर (Voltmeter): विद्युत परिपथातील दोन बिंदूंमधील विभवांतर (विद्युतदाब) मोजण्यासाठी वापरले जाणारे उपकरण म्हणजे व्होल्टमीटर होय.
•
हे उपकरण ज्या दोन बिंदूंमधील व्होल्टेज मोजायचे आहे, त्यांच्या समांतर जोडणीमध्ये (Parallel Connection) जोडले जाते.
•
आदर्श व्होल्टमीटरचा रोध (Resistance) अनंत (Infinite) असावा लागतो, जेणेकरून त्यातून स्वतःमधून कोणताही विद्युतप्रवाह वाहू नये आणि अचूक विभवांतर मोजता यावे.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण (Distractor Analysis):
•
पर्याय १ (थर्मोमीटर): तापमान मोजण्यासाठी वापरले जाणारे साधन.
•
पर्याय २ (ॲमीटर): परिपथातून वाहणारा विद्युतप्रवाह (Current) ॲम्पिअरमध्ये मोजण्यासाठी वापरले जाते आणि ते एकसर जोडणीत (Series) जोडतात. (आदर्श ॲमीटरचा रोध शून्य असतो).
•
पर्याय ३ (गॅल्व्हानोमीटर): परिपथात विद्युतप्रवाहाचे अस्तित्व आणि दिशा शोधण्यासाठी वापरले जाते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
विद्युत उपकरणांची जोडणी व आदर्श रोध (MPSC चा वारंवार विचारला जाणारा प्रश्न):
| • ॲमीटर (विद्युतप्रवाह): एकसर जोडणी (Series) | आदर्श रोध = शून्य |
|---|---|
| • व्होल्टमीटर (विभवांतर): समांतर जोडणी (Parallel) | आदर्श रोध = अनंत ($\infty$). |
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (4) Voltmeter.
Explanation:
•
A Voltmeter is an electrical measuring instrument designed to evaluate electric potential difference (voltage) between two nodes in a circuit.
•
It is always connected in parallel across the circuit component being analyzed.
•
To minimize circuit loading errors and prevent current diversion from the primary branch, an ideal voltmeter must possess infinite internal electrical resistance ($R \rightarrow \infty$).
Distractor Analysis:
•
Option 1 (Thermometer): Thermodynamic instrument measuring temperature.
•
Option 2 (Ammeter): Measures electric current in amperes; must be connected in series and ideally possess zero resistance.
•
Option 3 (Galvanometer): Sensitive instrument utilized for detecting the presence and direction of minute currents.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
High-yield electrical instrument comparison in MPSC:
| • Ammeter: Connected in Series | Ideal internal resistance = Zero |
|---|---|
| • Voltmeter: Connected in Parallel | Ideal internal resistance = Infinite. |