खालीलपैकी कोणते मूलद्रव्य 'किरणोत्सारी मूलद्रव्य' (Radioactive Element) **नाही**?
EN
Which of the following elements is **NOT** a radioactive element?
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण
योग्य उत्तर पर्याय (४) कॅडमियम (Cadmium - Cd) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
कॅडमियम ($Cd$, अ.क्र. ४८): हे आवर्तसारणीतील गण १२ मधील एक सामान्य संक्रमण धातू (Transition metal) मूलद्रव्य आहे. हे किरणोत्सारी नसलेले स्थिर मूलद्रव्य आहे.
•
कॅडमियमचा न्यूट्रॉन शोषण गुणांक (Neutron absorption cross-section) अतिशय उच्च असतो, म्हणूनच अणुभट्टीमध्ये केंद्रकीय विखंडनाची गती नियंत्रित करण्यासाठी कॅडमियमच्या कांड्या (Control Rods) वापरल्या जातात.
•
इतर तिन्ही पर्याय किरणोत्सारी आहेत:
•
युरेनियम ($U$, अ.क्र. ९२): नैसर्गिक किरणोत्सारी मूलद्रव्य (अणुइंधन).
•
थोरियम ($Th$, अ.क्र. ९०): भारतामध्ये केरळच्या समुद्रकिनाऱ्यावरील मोनाझाईट वाळूत मुबलक आढळणारे किरणोत्सारी मूलद्रव्य.
•
रेडियम ($Ra$, अ.क्र. ८८): मेरी क्युरी यांनी शोधलेले तीव्र किरणोत्सारी मूलद्रव्य.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण (Distractor Analysis):
•
पर्याय १, २ आणि ३ मधील सर्व मूलद्रव्यांचे अणुअंक ८२ पेक्षा जास्त आहेत आणि ती सर्व नैसर्गिक किरणोत्सारी मूलद्रव्ये आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
अणुअंक ८२ (शिसे - Lead) नंतर येणारी सर्व मूलद्रव्ये (अ.क्र. ८३ बिस्मथपासून पुढे) सामान्यतः अस्थिर आणि किरणोत्सारी असतात. तसेच तंत्रज्ञान (Technetium - अ.क्र. ४३) आणि प्रोमेथियम (Promethium - अ.क्र. ६१) ही ८३ पेक्षा कमी अणुअंक असणारी मानवनिर्मित किरणोत्सारी मूलद्रव्ये आहेत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (4) Cadmium (Cd).
Explanation:
•
Cadmium ($Cd$, atomic number 48): A stable, non-radioactive d-block transition metal in Group 12.
•
Because Cadmium exhibits an exceptionally high neutron-capture cross-section, it is utilized as neutron-absorbing control rods in nuclear reactors to regulate the chain reaction.
•
Radioactive Nature of other options:
•
Uranium ($U$, $Z=92$): Naturally radioactive actinide used as nuclear fuel.
•
Thorium ($Th$, $Z=90$): Naturally radioactive element abundant in Indian monazite sands.
•
Radium ($Ra$, $Z=88$): Highly radioactive alkaline earth metal isolated by Marie Curie.
Distractor Analysis:
•
Options 1, 2, and 3 are well-established primordial and decay-series radioactive elements.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Elements with Atomic Number $Z > 82$ (beyond Lead) possess naturally unstable nuclei and are radioactive. Below $Z=82$, the only two exclusively radioactive elements are Technetium ($Z=43$) and Promethium ($Z=61$).
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) युरेनियम (Uranium - U) (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) थोरियम (Thorium - Th) (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) रेडियम (Radium - Ra) (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (4) कॅडमियम (Cadmium - Cd) (अचूक उत्तर):
योग्य उत्तर **पर्याय (४) कॅडमियम (Cadmium - Cd)** आहे.
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना व सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
🎯 घटक चाचणी
मोफत टेस्ट
भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी
🎯 घटक चाचणी
मोफत टेस्ट
रसायनशास्त्र: मूलद्रव्ये, अणू रचना व रासायनिक बंध घटक चाचणी
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना व सर्वसमावेशक सराव संच
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना व सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना व सर्वसमावेशक सराव संच' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना व सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'कॅडमियम (Cadmium - Cd)' हे असून ते 'रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना व सर्वसमावेशक सराव संच' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना व सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.