पुढीलपैकी कोणता घटक दारिद्र्यनिर्मितीस कारणीभूत नाही? अ) भाववाढ ब) शासकीय खर्चात वाढ क) तुटीचा अर्थभरणा ड) अल्प बचती व भांडवलनिर्मिती पर्यायी उत्तरे :
EN
Which of the following factors does not contribute to poverty? a) Price rise b) Increase in government expenditure d) Deficit financing d) Low savings and capital formation Alternative answers:
योग्य उत्तर पर्याय (४) फक्त ब आणि क हे आहे.
स्पष्टीकरण:
•
दारिद्र्यनिर्मितीस कारणीभूत घटक:
•
भाववाढ (विधान अ): भाववाढीमुळे गरिबांची वास्तव क्रयशक्ती (Purchasing Power) कमी होते आणि ते अधिक गरिबीत ढकलले जातात. (दारिद्र्य वाढवणारा घटक).
•
अल्प बचती व भांडवलनिर्मिती (विधान ड): अल्प बचतीमुळे भांडवल निर्मिती आणि रोजगार निर्मिती मंदावते, ज्यामुळे दारिद्र्य वाढते. (दारिद्र्य वाढवणारा घटक).
•
शासकीय खर्चात वाढ (विधान ब) व तुटीचा अर्थभरणा (विधान क): सरकार जेव्हा पायाभूत सुविधा, सिंचन, शिक्षण, आरोग्य आणि रोजगार हमी योजनांवर खर्च करते, तेव्हा गरिबांच्या हाताला रोजगार आणि उत्पन्न मिळते. त्यामुळे हा खर्च थेट दारिद्र्यनिर्मितीस कारणीभूत ठरत नाही, तर गरिबी निर्मूलनास मदत करतो.
•
म्हणून अधिकृत उत्तरानुसार फक्त ब आणि क हे घटक थेट दारिद्र्यनिर्मितीस कारणीभूत मानले जात नाहीत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
कल्याणकारी राज्यात शासकीय खर्च आणि तुटीचा अर्थभरणा हा प्रामुख्याने गरिबी निर्मूलन (Poverty Alleviation) आणि सामाजिक सुरक्षा योजनांसाठी वापरला जाणारा वित्तीय मार्ग असतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (4): B and C only.
Explanation:
•
Factors directly contributing to poverty:
•
Price rise / Inflation (Statement a): Erodes real purchasing power of vulnerable households, pushing them below the poverty threshold.
•
Low savings and capital formation (Statement d): Curtails industrial expansion and job creation, perpetuating chronic underemployment and poverty.
•
Factors not inherently generating poverty:
•
Increase in government expenditure (Statement b) & Deficit financing (Statement c): Public spending channeled into infrastructure, welfare, healthcare, rural employment guarantees (MGNREGA), and education generates income and alleviates poverty rather than creating it.
•
Therefore, per official evaluation, B and C only do not directly generate poverty.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
In developmental economics, public expenditure and planned deficit financing are regarded as counter-cyclical redistributive mechanisms designed to alleviate poverty.