आर्थिक सुधारणेनंतरच्या काळात समाधानकारक आंतरराष्ट्रीय व्यवहारतोल स्थितीसाठी खालीलपैकी कोणती कारणे जबाबदार होती?
EN
Which of the following factors were responsible for the satisfactory international balance of payments (BoP) position in the post-economic reform period?
स्पष्टीकरण :
•
योग्य उत्तर पर्याय 4 (वरील सर्व कारणे / All the above reasons) आहे.
1991 नंतरच्या सुधारणा काळात व्यवहारतोलातील सुधारणा :
•
1991 च्या गंभीर व्यवहारतोल संकटानंतर भारताने अवलंबिलेल्या आर्थिक सुधारणांमुळे भारताची आंतरराष्ट्रीय देयकांची स्थिती समाधानकारक आणि मजबूत झाली. याची मुख्य कारणे खालीलप्रमाणे होती:
1.
अदृश्य खात्यातील उच्च कमाई (पर्याय 1): सॉफ्टवेअर निर्यात, आयटी सेवा आणि परदेशातील भारतीयांकडून येणारे विप्रेषण (Remittances) यामुळे चालू खात्यातील अदृश्य जमेमध्ये प्रचंड वाढ झाली.
2.
बाह्य व्यापारी कर्जे (ECB - पर्याय 2): भारतीय कंपन्यांना आंतरराष्ट्रीय वित्तीय बाजारातून स्पर्धात्मक व्याजदरावर कर्ज उभारण्याची मुभा मिळाल्याने भांडवलाची आवक वाढली.
3.
अनिवासी भारतीयांच्या ठेवी (NRI Deposits) आणि थेट/पोर्टफोलिओ विदेशी गुंतवणूक (FDI & FPI - पर्याय 3): उदारीकरणामुळे भारतात अब्जावधी डॉलर्सची परकीय गुंतवणूक आणि एनआरआय ठेवी आल्या.
•
या सर्वांमुळे भारताची परकीय चलन गंगाजळी मजबूत झाली.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
1991 मध्ये भारताकडे केवळ 15 दिवसांच्या आयातीइतके ($1.2 अब्ज) परकीय चलन उरले होते.
•
अदृश्य खात्यातील नफा, अनिवासी भारतीयांच्या ठेवी आणि विदेशी गुंतवणुकीमुळे भारताची परकीय गंगाजळी $600+ अब्ज डॉलर्सच्या पुढे पोहोचली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Explanation:
•
The correct answer is Option 4 (All the above reasons).
Factors Stabilizing India's BoP Post-1991 Reforms:
•
Following the severe balance of payments crisis of 1991, India's external sector achieved structural resilience due to:
1.
High Invisible Receipts (Option 1): Phenomenal expansion of software services exports and robust private transfer remittances from the Indian diaspora.
2.
External Commercial Borrowings (Option 2): Increased access to global capital markets for Indian corporates at competitive rates.
3.
NRI Deposits and Foreign Capital Inflows (Option 3): Large-scale capital inflows via Foreign Direct Investment (FDI), Foreign Portfolio Investment (FPI), and resilient NRI deposit schemes.
•
Together, these surplus inflows on both the invisible and capital accounts transformed India's foreign exchange reserves.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
The post-1991 resilience of India's balance of payments is underpinned by software export surpluses, private remittances, and foreign capital inflows (FDI/FII).