खालीलपैकी कोणते संप्रेरक (Hormone) मानवी **प्रजनन संस्थेशी (Reproductive system)** संबंधित नसून संकटकालीन प्रतिक्रियेसाठी (Fight-or-Flight) जबाबदार आहे?
EN
Which of the following hormones is NOT associated with the human **reproductive system**, but is primarily responsible for the fight-or-flight emergency response?
योग्य उत्तर ॲड्रेनलिन / एपिनेफ्रिन (Adrenaline / Epinephrine) आहे.
मुख्य विश्लेषण:
•
ॲड्रेनलिन (Adrenaline / Epinephrine): हे संप्रेरक मूत्रपिंडावर वसलेल्या ॲड्रिनल ग्रंथीच्या गाभ्यातून (Adrenal medulla) स्रवले जाते. याला 'आणीबाणीचे किंवा संकटकालीन संप्रेरक' (Emergency Hormone) म्हणतात. ते भीती, राग, ताणतणाव या प्रसंगी हृदयाचे ठोके, रक्तदाब आणि रक्तातील साखरेचे प्रमाण वाढवून शरीराला संकटाचा सामना करण्यास ('Fight or Flight') तयार करते.
•
हे संप्रेरक थेट प्रजनन संस्थेच्या नियमनाशी किंवा जननपेशींच्या निर्मितीशी संबंधित नाही.
पर्याय विश्लेषण:
•
पर्याय १ (प्रोजेस्टेरॉन): स्त्री प्रजनन संप्रेरक; गर्भाशयाचे अस्तर टिकवून ठेवणे व गर्भधारणेचे रक्षण करणे यासाठी आवश्यक.
•
पर्याय २ (ॲड्रेनलिन): योग्य उत्तर. अधिवृक्क ग्रंथीचे संकटकालीन संप्रेरक.
•
पर्याय ३ (इस्ट्रोजेन): प्रमुख स्त्री लैंगिक संप्रेरक; द्वितीयक लैंगिक लक्षणे व स्त्रीबिजांड निर्मितीसाठी आवश्यक.
•
पर्याय ४ (टेस्टोस्टेरॉन): प्रमुख पुरुष लैंगिक संप्रेरक (अँड्रोजेन); वृषणांमधील लेडिग पेशींद्वारे स्रवले जाते, जे शुक्राणू निर्मितीसाठी आवश्यक असते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
ॲड्रिनल ग्रंथीला '4S ग्रंथी' (Sugar metabolism, Salt retaining, Sex hormones, Source of energy) किंवा '3F ग्रंथी' (Fight, Flight, Fright) म्हणतात. परीक्षेमध्ये संप्रेरकांचे उगमस्थान आणि कार्ये हमखास विचारली जातात!
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Adrenaline / Epinephrine.
Key Analysis:
•
Adrenaline (Epinephrine): Synthesized and secreted by the adrenal medulla (chromaffin cells). Known as the emergency hormone or 'fight-or-flight' hormone, it prepares the organism to handle physical stress by increasing heart rate, cardiac output, pupil dilation, and hepatic glycogenolysis.
•
It plays no direct endocrine role in reproductive tract development, gametogenesis, or reproductive cycling.
Distractor Analysis:
•
Option 1 (Progesterone): Crucial ovarian/placental steroid hormone essential for secretory endometrium transformation and pregnancy maintenance.
•
Option 2 (Adrenaline): Correct answer. A sympathomimetic catecholamine, not a sex/reproductive hormone.
•
Option 3 (Estrogen): Primary female steroid sex hormone responsible for follicular development and secondary female characteristics.
•
Option 4 (Testosterone): Principal male androgen produced by testicular Leydig cells driving spermatogenesis and male secondary sexual characteristics.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Remember the classic gland designation: The Adrenal gland is termed the '4S Gland' (Sugar metabolism, Salt retention, Sex steroids, Source of energy) and governs the '3F Response' (Fight, Flight, Fright). Adrenaline and Noradrenaline are chemically derived from amino acid Tyrosine!