खालीलपैकी कोणता निर्देशांक सर्वात कार्यक्षम आंतरपिक पद्धती ठरविण्या करीता उपयुक्त आहे?
EN
Which of the following indices is most suitable for evaluating the biological efficiency and land advantage of an intercropping system?
उत्तर: एल.ई.आर. (लँड इक्विव्हॅलंट रेषो) (पर्याय 1)
महत्त्वाचे मुद्दे:
•
जमीन समतुल्य गुणोत्तर (Land Equivalent Ratio - LER):
•
आंतरपीक पद्धतीची (Intercropping) कार्यक्षमता मोजण्यासाठी हा सर्वात महत्त्वाचा निर्देशांक आहे.
•
आंतरपिकांइतकेच उत्पादन स्वतंत्र एकपिक (Sole cropping) पद्धतीने घेण्यासाठी किती पट जमिनीची आवश्यकता भासेल, हे LER दर्शवते.
•
सूत्र: $LER = \frac{Y_{ab}}{Y_{aa}} + \frac{Y_{ba}}{Y_{bb}}$
•
निष्कर्ष: जर LER > १.० असेल, तर आंतरपीक पद्धत फायदेशीर व कार्यक्षम मानली जाते (जमिनीची बचत). जर LER < १.० असेल, तर पद्धत तोट्याची ठरते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
LER = १.२५ असल्यास आंतरपीक पद्धतीमुळे २५% जमिनीची बचत होते आणि उत्पादन २५% जास्त मिळते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: LER (Land Equivalent Ratio) (Option 1)
Key Points:
•
Land Equivalent Ratio (LER):
•
The primary agronomic index used to evaluate the biological efficiency and land-use advantage of intercropping systems relative to sole cropping:
$$LER = \frac{Y_{ab}}{Y_{aa}} + \frac{Y_{ba}}{Y_{bb}}$$
Where $Y_{ab}, Y_{ba}$ are intercrop yields, and $Y_{aa}, Y_{bb}$ are sole crop yields.
•
Interpretation: If $LER > 1.0$, intercropping achieves a distinct biological and yield advantage over monoculture. If $LER < 1.0$, interspecific competition causes a yield penalty.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
An LER of 1.25 implies that a sole cropping system would require 25% more land to produce an equivalent yield.