खालीलपैकी कोणता संपूर्ण भारतीय बनावटीचा सर्वाधिक वजनाचा प्रक्षेपक अंतराळविरांना अवकाशात पाठविण्यासाठी सक्षम आहे?
EN
Which of the following indigenous heavy-lift launch vehicles of India is capable of carrying astronauts to space?
योग्य उत्तर: पर्याय (३) GSLV-Mk III (LVM3)
स्पष्टीकरण:
•
GSLV-Mk III (आताचे नाव LVM3 - Launch Vehicle Mark 3): हा भारताचा संपूर्ण स्वदेशी बनावटीचा सर्वात शक्तिशाली आणि सर्वाधिक पेलोड वाहून नेणारा प्रक्षेपक (Heavy-lift launch vehicle) आहे.
•
मानव मोहिमेसाठी सक्षमता (Human-rated): भारताच्या महत्त्वाकांक्षी 'गगनयान' (Gaganyaan) मोहिमेअंतर्गत भारतीय अंतराळवीरांना (गगनयात्री) अवकाशात पाठवण्यासाठी आणि सुरक्षित परत आणण्यासाठी GSLV Mk III ची निवड करण्यात आली असून त्यास 'ह्युमन-रेटेड' (HLVM3) बनवण्यात आले आहे.
•
वैशिष्ट्ये:
•
तीन टप्प्यांचे रॉकेट (दोन S200 सॉलिड बूस्टर्स, L110 विकास लिक्विड कोर, आणि C25 क्रायोजेनिक अप्पर स्टेज).
•
वजन: ६४० टन.
•
पेलोड क्षमता: लो अर्थ ऑर्बिटमध्ये (LEO) ८,००० ते १०,००० किलो, तर जिओ ट्रान्सफर ऑर्बिटमध्ये (GTO) ४,००० किलो.
•
पर्याय १ आणि २ ची क्षमता कमी आहे, तर Mk IV नावाचा असा कोणताही प्रक्षेपक अस्तित्वात नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
GSLV Mk III ला त्याच्या प्रचंड आकार आणि ताकदीमुळे इस्रोचे शास्त्रज्ञ 'बाहुबली' (Bahubali) किंवा 'फॅट बॉय' (Fat Boy) असेही म्हणतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) GSLV-Mk III
Explanation:
•
GSLV-Mk III (Launch Vehicle Mark-3 / LVM3): India's heaviest and most capable indigenous launch vehicle designed and operated by ISRO.
•
Human Spaceflight Certification: Chosen as the primary launch vehicle for India's prestigious human spaceflight mission Gaganyaan. It has been systematically upgraded and certified as the Human-Rated LVM3 (HLVM3) to carry Indian astronauts into Low Earth Orbit.
•
Vehicle Architecture:
•
Lift-off mass: ~640 tonnes; Height: 43.5 metres.
•
Three stages: Two S200 solid rocket boosters, an L110 liquid-fueled core stage powered by dual Vikas engines, and the indigenous CE-20 cryogenic upper stage (C25).
•
Payload Capability: ~10,000 kg to LEO; ~4,000 kg to GTO.
•
Options 1 and 2 lack sufficient lift capacity, while Mk IV does not exist.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Colloquially nicknamed 'Bahubali' or 'Fat Boy', LVM3 demonstrated a 100% success rate across all flights, including Chandrayaan-2, OneWeb commercial launches, and Chandrayaan-3.