🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान Rajyaseva Mains 2018 MEDIUM

खालीलपैकी कोणता संपूर्ण भारतीय बनावटीचा सर्वाधिक वजनाचा प्रक्षेपक अंतराळविरांना अवकाशात पाठविण्यासाठी सक्षम आहे?

EN Which of the following indigenous heavy-lift launch vehicles of India is capable of carrying astronauts to space?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

GSLV-Mk I

GSLV-Mk II

GSLV-Mk III

GSLV-Mk IV

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (३) GSLV-Mk III (LVM3)

स्पष्टीकरण:

• GSLV-Mk III (आताचे नाव LVM3 - Launch Vehicle Mark 3): हा भारताचा संपूर्ण स्वदेशी बनावटीचा सर्वात शक्तिशाली आणि सर्वाधिक पेलोड वाहून नेणारा प्रक्षेपक (Heavy-lift launch vehicle) आहे.

• मानव मोहिमेसाठी सक्षमता (Human-rated): भारताच्या महत्त्वाकांक्षी 'गगनयान' (Gaganyaan) मोहिमेअंतर्गत भारतीय अंतराळवीरांना (गगनयात्री) अवकाशात पाठवण्यासाठी आणि सुरक्षित परत आणण्यासाठी GSLV Mk III ची निवड करण्यात आली असून त्यास 'ह्युमन-रेटेड' (HLVM3) बनवण्यात आले आहे.

• वैशिष्ट्ये:

• तीन टप्प्यांचे रॉकेट (दोन S200 सॉलिड बूस्टर्स, L110 विकास लिक्विड कोर, आणि C25 क्रायोजेनिक अप्पर स्टेज).

• वजन: ६४० टन.

• पेलोड क्षमता: लो अर्थ ऑर्बिटमध्ये (LEO) ८,००० ते १०,००० किलो, तर जिओ ट्रान्सफर ऑर्बिटमध्ये (GTO) ४,००० किलो.

• पर्याय १ आणि २ ची क्षमता कमी आहे, तर Mk IV नावाचा असा कोणताही प्रक्षेपक अस्तित्वात नाही.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

GSLV Mk III ला त्याच्या प्रचंड आकार आणि ताकदीमुळे इस्रोचे शास्त्रज्ञ 'बाहुबली' (Bahubali) किंवा 'फॅट बॉय' (Fat Boy) असेही म्हणतात.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) GSLV-Mk III

Explanation:

• GSLV-Mk III (Launch Vehicle Mark-3 / LVM3): India's heaviest and most capable indigenous launch vehicle designed and operated by ISRO.

• Human Spaceflight Certification: Chosen as the primary launch vehicle for India's prestigious human spaceflight mission Gaganyaan. It has been systematically upgraded and certified as the Human-Rated LVM3 (HLVM3) to carry Indian astronauts into Low Earth Orbit.

• Vehicle Architecture:

• Lift-off mass: ~640 tonnes; Height: 43.5 metres.

• Three stages: Two S200 solid rocket boosters, an L110 liquid-fueled core stage powered by dual Vikas engines, and the indigenous CE-20 cryogenic upper stage (C25).

• Payload Capability: ~10,000 kg to LEO; ~4,000 kg to GTO.

• Options 1 and 2 lack sufficient lift capacity, while Mk IV does not exist.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Colloquially nicknamed 'Bahubali' or 'Fat Boy', LVM3 demonstrated a 100% success rate across all flights, including Chandrayaan-2, OneWeb commercial launches, and Chandrayaan-3.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) GSLV-Mk I (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) GSLV-Mk II (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) GSLV-Mk III (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (३) GSLV-Mk III (LVM3)**

✗ पर्याय (4) GSLV-Mk IV (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'अवकाश तंत्रज्ञान, इस्रो (ISRO) मोहिमा व उपग्रह प्रणाली' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: अवकाश तंत्रज्ञान, इस्रो (ISRO) मोहिमा व उपग्रह प्रणाली

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'अवकाश तंत्रज्ञान, इस्रो (ISRO) मोहिमा व उपग्रह प्रणाली' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'अवकाश तंत्रज्ञान, इस्रो (ISRO) मोहिमा व उपग्रह प्रणाली' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'अवकाश तंत्रज्ञान, इस्रो (ISRO) मोहिमा व उपग्रह प्रणाली' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'GSLV-Mk III' हे असून ते 'अवकाश तंत्रज्ञान, इस्रो (ISRO) मोहिमा व उपग्रह प्रणाली' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'अवकाश तंत्रज्ञान, इस्रो (ISRO) मोहिमा व उपग्रह प्रणाली' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन