खालीलपैकी कोणत्या व्यक्ती सहकारी चळवळीशी संबंधित होत्या? अ) भाऊसाहेब हिरे, विठ्ठलराव विखे पाटील ब) वैकुंठभाई मेहता, डॉ. धनंजय गाडगीळ क) वसंतदादा पाटील, यशवंतराव मोहिते ड) भाऊसाहेब थोरात, जी.के. देवधर पर्यायी उत्तरे:
EN
Which of the following individuals were associated with the cooperative movement?
a) Bhausaheb Hire, Vitthalrao Vikhe Patil
b) Vaikunthbhai Mehta, Dr. Dhananjay Gadgil
c) Vasantdada Patil, Yashwantrao Mohite
d) Bhausaheb Thorat, G. K. Deodhar
Alternative answers:
योग्य उत्तर: पर्याय (४) अ, ब, क आणि ड
सविस्तर विश्लेषण:
महाराष्ट्रातील सहकार चळवळीच्या विकासात योगदान देणाऱ्या सर्व महान व्यक्तींचे विश्लेषण:
•
गट अ: भाऊसाहेब हिरे आणि विठ्ठलराव विखे पाटील:
•
*विठ्ठलराव विखे पाटील:* आशियातील पहिल्या सहकारी साखर कारखान्याचे (प्रवरानगर, १९५०) जनक.
•
*भाऊसाहेब हिरे:* महाराष्ट्रातील अग्रगण्य स्वातंत्र्यसैनिक आणि सहकार नेते; नाशिक जिल्ह्यात सहकार चळवळ, शेती आणि शिक्षण संस्था उभारण्यात मोलाचे योगदान.
•
गट ब: वैकुंठभाई मेहता आणि डॉ. धनंजय गाडगीळ:
•
*वैकुंठभाई मेहता:* भारतीय सहकार चळवळीचे तत्त्वज्ञ आणि बॉम्बे स्टेट को-ऑपरेटिव्ह बँकेचे मार्गदर्शक.
•
*डॉ. धनंजयराव गाडगीळ:* सहकार चळवळीचे प्रमुख अर्थतज्ज्ञ व प्रवरा कारखान्याचे पहिले चेअरमन.
•
गट क: वसंतदादा पाटील आणि यशवंतराव मोहिते:
•
*वसंतदादा पाटील:* सांगली परिसरासह संपूर्ण महाराष्ट्रात सहकार चळवळ, सहकारी बँका आणि साखर कारखान्यांचे जाळे विणणारे 'सहकार महर्षी'.
•
*यशवंतराव मोहिते:* कृष्णा सहकारी साखर कारखान्याचे शिल्पकार आणि सहकार क्षेत्रातील द्रष्टे नेते.
•
गट ड: भाऊसाहेब थोरात आणि जी. के. देवधर:
•
*भाऊसाहेब थोरात:* संगमनेर तालुका सहकारी दूध संघ, साखर कारखाना व पतसंस्था चळवळीचे जनक.
•
*जी. के. देवधर (G. K. Deodhar):* भारत सेवक समाजाचे (Servants of India Society) नेते, ज्यांनी विसाव्या शतकाच्या प्रारंभी डेक्कन अ‍ॅग्रिकल्चरल कोऑपरेटिव्ह चळवळ सुरू केली.
त्यामुळे अ, ब, क आणि ड या सर्व व्यक्ती महाराष्ट्रातील सहकार चळवळीशी घनिष्ठपणे संबंधित आहेत.
---
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
सहकार महर्षी पदव्या: महाराष्ट्रात वसंतदादा पाटील, भाऊसाहेब थोरात, विठ्ठलराव विखे पाटील यांना सहकार क्षेत्रातील असामान्य योगदानाबद्दल आदराने 'सहकार महर्षी' म्हटले जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) a, b, c and d
Detailed Analysis:
Evaluating the monumental contributions of all individuals listed across Maharashtra's cooperative movement:
•
Group a: Bhausaheb Hire and Vitthalrao Vikhe Patil:
•
*Vitthalrao Vikhe Patil:* Pioneer of Asia's first successful cooperative sugar factory at Pravaranagar (1950).
•
*Bhausaheb Hire:* Prominent national leader, minister, and architect of cooperative credit societies and agricultural marketing in Nashik.
•
Group b: Vaikunthbhai Mehta and Dr. Dhananjay Gadgil:
•
*Vaikunthbhai Mehta:* Foremost pioneer of cooperative banking and credit legislation in India.
•
*Dr. Dhananjayrao Gadgil:* Renowned economist and institutional founder of the cooperative agro-industrial model.
•
Group c: Vasantdada Patil and Yashwantrao Mohite:
•
*Vasantdada Patil:* Four-time Chief Minister of Maharashtra and legendary 'Sahakar Maharshi' who built vast networks of cooperative sugar factories, spinning mills, and district banks.
•
*Yashwantrao Mohite:* Visionary leader who built the Krishna Sahakari Sakhar Karkhana at Karad into an integrated agro-industrial complex.
•
Group d: Bhausaheb Thorat and G. K. Deodhar:
•
*Bhausaheb Thorat:* Patriarch of the cooperative revolution in Sangamner (dairy, banking, and sugar cooperatives).
•
*G. K. Deodhar:* Senior Servants of India Society leader who initiated cooperative rural credit societies in early 20th-century Maharashtra.
Therefore, all individuals in groups a, b, c, and d are historically associated with the cooperative movement.
---
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Father of Pravara Sugar Cooperative: Vitthalrao Vikhe Patil was awarded the Padmashree in 1961 for his trailblazing work in rural cooperative industrialization.