🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था WRD_PWD_CIVIL 2023 MEDIUM

पृथ्वीच्या कवचाखाली खोलवर शिलारस (मॅग्मा) अतिशय संथ गतीने थंड झाल्यामुळे निर्माण होणारा भरड कणांचा (Coarse-grained) अंतर्निर्मित अग्निजन्य खडक कोणता?

EN Which of the following is a coarse-grained, intrusive plutonic igneous rock formed by the extremely slow cooling of magma deep beneath the Earth's crust?
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
ग्रॅनाइट (Granite)
Granite
B
संगमरवर (Marble)
Marble
C
अँडेसाईट (Andesite)
Andesite
D
बेसाल्ट (Basalt)
Basalt
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (1) ग्रॅनाइट (Granite)

भूपृष्ठाखाली प्रचंड खोलीवर शिलारस अतिशय सावकाश थंड झाल्यामुळे स्फटिकांची वाढ होऊन निर्माण होणारा भरड कणांचा पातालिक अग्निजन्य खडक ग्रॅनाइट (Granite) हा आहे.

अग्निजन्य खडकांचे वर्गीकरण (Igneous Rocks):

1. अंतर्निर्मित पातालिक खडक (Plutonic Intrusive Rocks - उदा. ग्रॅनाइट, गॅब्रो):
• मॅग्मा भूपृष्ठाखाली खोलवरच थंड होतो. उष्णता हळूहळू बाहेर पडत असल्याने स्फटिकीकरणास पुरेसा वेळ मिळतो, ज्यामुळे खडकाचे कण मोठे व भरड (Coarse-grained) असतात.
• ग्रॅनाइट प्रामुख्याने क्वार्ट्झ (Quartz), फेल्डस्पार आणि अभ्रक (Mica) या खनिजांनी बनलेला असतो आणि तो खंडात्मक कवचाचा (SIAL) मुख्य आधार आहे.
2. बहिर्निर्मित ज्वालामुखीय खडक (Extrusive Volcanic Rocks - उदा. बेसाल्ट - पर्याय 4):
• लाव्हारस भूपृष्ठावर बाहेर येऊन हवेच्या संपर्कात वेगाने थंड होतो. स्फटिकांना वाढण्यासाठी वेळ न मिळाल्यामुळे याचे कण अतिशय बारीक (Fine-grained / सूक्ष्म) असतात.
• महाराष्ट्राचे पठार अशाच बेसाल्ट खडकांपासून बनलेले आहे.
3. संगमरवर (Marble - पर्याय 2): हा अग्निजन्य नसून चुनखडीवर (Limestone) उष्णता व दाबाचा परिणाम होऊन बनलेला रूपांतरित खडक (Metamorphic Rock) आहे.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप:

• ग्रॅनाइट (Granite): अंतर्निर्मित पातालिक अग्निजन्य खडक (भरड कण / Coarse-grained).
• बेसाल्ट (Basalt): बहिर्निर्मित ज्वालामुखीय अग्निजन्य खडक (बारीक कण / Fine-grained).
• संगमरवर (Marble): चुनखडीचे रूपांतरण झालेला रूपांतरित खडक.
• महाराष्ट्र पठार: बेसाल्ट खडकाचा लाव्हा थर (Deccan Trap).
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) Granite

Granite is an intrusive plutonic igneous rock exhibiting a characteristically coarse-grained (phaneritic) crystalline texture, formed by the extremely slow crystallization of felsic magma deep within the Earth's crust.

Genesis & Petrographic Classification:

1. Intrusive / Plutonic Igneous Rocks (e.g., Granite, Gabbro, Diorite):
• Originating deep underground where ambient temperatures drop at a sluggish pace, mineral crystals have ample geological time to nucleate and grow into large, macroscopically visible grains.
• Composed primarily of felsic minerals: quartz, orthoclase feldspar, and plagioclase, interspersed with biotite mica and hornblende. Forms the granitic continental crust (*SIAL*).
2. Extrusive / Volcanic Igneous Rocks (e.g., Basalt - Option 4):
• Formed when low-viscosity basaltic lava erupts onto the surface and chills rapidly against air or water. Rapid quenching prevents large crystal growth, producing an aphanitic, fine-grained or glassy rock. (The Deccan Trap of Maharashtra is world-renowned basalt).
3. Marble (Option 2): A non-foliated metamorphic rock resulting from the regional or contact metamorphism of sedimentary limestone or dolostone.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip:

• Granite: Intrusive Plutonic Igneous rock (Coarse-grained, phaneritic texture).
• Basalt: Extrusive Volcanic Igneous rock (Fine-grained, aphanitic texture).
• Marble: Metamorphic rock (recrystallized limestone).
• Pumice: Highly porous, vesicular volcanic glass that floats on water.
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✓ पर्याय (1) ग्रॅनाइट (Granite) (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (1) ग्रॅनाइट (Granite)**[/gold]
⚠️ पर्याय (2) संगमरवर (Marble) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) अँडेसाईट (Andesite) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) बेसाल्ट (Basalt) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'एप्रिल २०२४' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जलसंपदा विभाग: सामान्य ज्ञान व राज्यघटना सराव चाचणी #१
quiz 25 प्रश्न timer 30 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: एप्रिल २०२४

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'एप्रिल २०२४' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'एप्रिल २०२४' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'एप्रिल २०२४' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'एप्रिल २०२४' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →