🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

यकृतामध्ये रक्त गोठवणारे घटक (Clotting factors) तयार करण्यासाठी, हाडांच्या चयापचयामध्ये ऑस्टिओकॅल्सिन (Osteocalcin) सक्रिय करून कॅल्शियमचे नियंत्रण करण्यासाठी आवश्यक असणारे मेदात विद्राव्य (Fat-soluble) जीवनसत्त्व कोणते?

EN Which of the following is a fat-soluble vitamin that serves as an essential cofactor for hepatic synthesis of blood clotting factors (II, VII, IX, X) and regulates bone mineralization by activating osteocalcin?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

जीवनसत्त्व बी (Vitamin B)

Vitamin B

जीवनसत्त्व अ (Vitamin A)

Vitamin A

जीवनसत्त्व के / फायलोक्विनोन (Vitamin K)

Vitamin K

जीवनसत्त्व क (Vitamin C)

Vitamin C

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर जीवनसत्त्व के / फायलोक्विनोन (Vitamin K) आहे.

मुख्य विश्लेषण:

• जीवनसत्त्व 'के' (Vitamin K): हे मेदात विद्राव्य (Fat-soluble) जीवनसत्त्व आहे. याला 'रक्तस्त्रावविरोधी जीवनसत्त्व' (Anti-hemorrhagic vitamin) म्हणतात.

• प्रमुख कार्ये:

१. रक्त गोठवणे (Blood Clotting): यकृतामध्ये रक्त गोठवण्यासाठी लागणारे घटक २ (प्रोथ्रॉम्बिन - Prothrombin), घटक ७, घटक ९ आणि घटक १० यांच्या निर्मितीसाठी व्हिटॅमिन K अनिवार्य असते.

२. हाडांचे चयापचय (Bone Metabolism): हे हाडांमधील 'ऑस्टिओकॅल्सिन' (Osteocalcin) या प्रथिनाचे कार्बॉक्सीलेशन करून हाडांमध्ये कॅल्शियम बांधून ठेवण्यास मदत करते.

• कमतरता: याच्या कमतरतेमुळे जखम झाल्यास रक्त गोठण्यास प्रचंड वेळ लागतो आणि अतिरक्तस्त्राव (Hemorrhage) होऊ शकतो.

• मानवी मोठ्या आतड्यात राहणारे *E. coli* जिवाणू देखील व्हिटॅमिन K2 (मेनाक्विनोन) चे संश्लेषण करतात.

पर्याय विश्लेषण:

• पर्याय १ व ४: जलविद्राव्य जीवनसत्त्वे.

• पर्याय २: दृष्टी आणि त्वचेसाठी आवश्यक मेदात विद्राव्य जीवनसत्त्व.

• पर्याय ३: योग्य उत्तर.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

व्हिटॅमिन K व रक्त गोठणे:

• Vitamin K आश्रित Clotting factors: II, VII, IX, X.

• आतड्यातील सूक्ष्मजीवांद्वारे तयार होणारे व्हिटॅमिन: Vitamin K & Vitamin B12!

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Vitamin K.

Key Analysis:

• Vitamin K (Phylloquinone / Menaquinone): A fat-soluble vitamin functioning as an obligatory cofactor for gamma-glutamyl carboxylase.

• Physiological Roles:

1. Hemostasis / Blood Clotting: Essential for hepatic synthesis of four key coagulation factors: Factor II (Prothrombin), Factor VII, Factor IX, and Factor X.

2. Bone Metabolism & Calcium Binding: Modifies the bone matrix protein osteocalcin, enabling it to bind ionized calcium ($Ca^{2+}$) and incorporate it into the hydroxyapatite crystalline lattice.

• Deficiency: Prolonged prothrombin time and delayed blood coagulation leading to hemorrhagic tendencies.

• Synthesized in significant amounts by symbiotic bacteria (*E. coli*) in the human large intestine.

Distractor Analysis:

• Options 1 & 4 (B and C): Water-soluble vitamins.

• Option 2 (Vitamin A): Fat-soluble, but primarily governs photoreception (rhodopsin) and epithelial integrity.

• Option 3 (Vitamin K): Correct answer.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

High-yield Vitamin K facts for MPSC:

• Coagulation factors dependent on Vitamin K: 2, 7, 9, 10.

• Vitamin synthesized by human intestinal gut microbiota: Vitamin K!

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) जीवनसत्त्व बी (Vitamin B) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) जीवनसत्त्व अ (Vitamin A) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) जीवनसत्त्व के / फायलोक्विनोन (Vitamin K) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **जीवनसत्त्व के / फायलोक्विनोन (Vitamin K)** आहे.

✗ पर्याय (4) जीवनसत्त्व क (Vitamin C) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'पोषण द्रव्ये, पचन संस्था, जीवनसत्त्वे व समतोल आहार' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: पोषण द्रव्ये, पचन संस्था, जीवनसत्त्वे व समतोल आहार

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'पोषण द्रव्ये, पचन संस्था, जीवनसत्त्वे व समतोल आहार' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'पोषण द्रव्ये, पचन संस्था, जीवनसत्त्वे व समतोल आहार' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'पोषण द्रव्ये, पचन संस्था, जीवनसत्त्वे व समतोल आहार' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'जीवनसत्त्व के / फायलोक्विनोन (Vitamin K)' हे असून ते 'पोषण द्रव्ये, पचन संस्था, जीवनसत्त्वे व समतोल आहार' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'पोषण द्रव्ये, पचन संस्था, जीवनसत्त्वे व समतोल आहार' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन