खालीलपैकी कोणते जैविकखत नाही?
EN
Which of the following is not a biofertilizer?
योग्य उत्तर पर्याय 3 (हरीत शेणखत - Green manure / शेणखत) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
जैविक खते (Biofertilizers) आणि सेंद्रिय खते (Organic Manures) मधील फरक:
•
जैविक खते (Biofertilizers): ही सजीव सूक्ष्मजीवांची (जीवाणू, सायनोबॅक्टेरिया, कवक) संवर्धने (Inoculants) असतात.
•
उदाहरणे: जीवाणू खत (रायझोबियम, अ‍ॅझोटोबॅक्टर), शैवाल खत (निळे-हिरवे शेवाळ - BGA, अझोला), आणि कवक खत (मायकोरायझा).
•
शेणखत / हिरवळीचे खत (Green Manure / Farmyard Manure - FYM): हे 'सेंद्रिय खत' (Organic Manure) आहे, जैविक खत (Biofertilizer) नाही. हे जनावरांचे शेण-मूत्र, पिकांचे अवशेष किंवा ताग/धैंचा यांसारख्या वनस्पती जमिनीत गाडून कुजवून तयार केले जाते.
•
त्यामुळे हरीत शेणखत हे जैविक खत नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
सेंद्रिय खते (FYM, कंपोस्ट): वनस्पती/प्राण्यांचे मृत सेंद्रिय अवशेष.
जैविक खते (Biofertilizers): सूक्ष्मजीवांचे थेट जिवंत संवर्धन (उदा. रायझोबियम).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 3 (Green manure / হरीत शेणखत).
Explanation:
•
Biofertilizers vs. Organic Manures:
•
Biofertilizers: Microbial inoculants composed of live latent cells of beneficial microorganisms that facilitate nutrient mobilization:
•
*Bacterial fertilizers:* *Rhizobium*, *Azotobacter*, *Azospirillum*, Phosphobacteria.
•
*Algal fertilizers:* Blue-green algae (*Nostoc*, *Anabaena*), *Azolla*.
•
*Fungal inoculants:* Arbuscular mycorrhizae (VAM).
•
Green Manure / Farmyard Manure (FYM): Bulk Organic Manures derived from decomposed animal dung or plowing green leguminous biomass (sunn hemp, dhaincha) directly into soil. They are organic fertilizers, NOT biofertilizers.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Manures (FYM, green manure) supply bulk humus, whereas biofertilizers supply specific living beneficial microbial cultures.