खालीलपैकी कोणते तत्त्वज्ञान सत्यशोधक समाजाचे नाही?
EN
Which of the following is NOT a philosophy of the Satyashodhak Samaj?
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (भिन्न भिन्न धर्मांमध्ये ईश्वरविषयक विविध कल्पना असल्या तरी ती सर्व शक्तिमान अशा एकाच परमेश्वराची स्वरूपे आहेत असे मानणे.)
स्पष्टीकरण:
•
सत्यशोधक समाजाचे तात्त्विक अधिष्ठान महात्मा जोतिराव फुले यांनी 'सार्वजनिक सत्यधर्म' (१८९१) या ग्रंथात मांडले आहे.
•
सत्यशोधक समाजाची खरी तत्त्वे:
•
१) जगात ईश्वर (निर्मिक) एकच असून तो सर्वव्यापी, निर्गुण व निर्विकारी आहे (पर्याय १ बरोबर आहे).
•
२) सर्व मानवप्राणी त्या एकाच निर्मिकाची लेकरे आहेत, त्यामुळे सर्व मानव समान आहेत (पर्याय २ बरोबर आहे).
•
४) मनुष्य जन्माने किंवा जातीने नव्हे, तर आपल्या सद्गुणांनी व आचरणाने श्रेष्ठ ठरतो (पर्याय ४ बरोबर आहे).
•
त्याला कोणत्याही मानवी मध्यस्थाची (पुरोहिताची) गरज नाही.
•
सत्यशोधक समाजाचे तत्त्वज्ञान कोणते नाही (पर्याय ३): "सर्व धर्मांतील कल्पना एकाच परमेश्वराची स्वरूपे आहेत" (सर्वधर्मसमभाव किंवा समन्वयवादी भूमिका) हे प्रामुख्याने प्रार्थना समाज, रामकृष्ण मिशन आणि थिऑसॉफीचे तत्त्व होते. सत्यशोधक समाजाने पारंपरिक धर्मांमधील शोषण, अंधश्रद्धा आणि पुराणातील मिथकांवर थेट प्रहार केला होता; त्यांनी अंध धार्मिक समेटाची भूमिका घेतली नाही.
•
म्हणून पर्याय ३ हे सत्यशोधक समाजाचे तत्त्वज्ञान नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
महात्मा फुले ईश्वराचा उल्लेख 'ईश्वर' या शब्दाऐवजी 'निर्मिक' (The Creator) असा करत असत, कारण निर्मिती करणारा सर्वांचा समान पिता आहे असा त्यांचा विचार होता.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (Believing that despite different concepts of God across various religions, they are all forms of the one Almighty God.)
Explanation:
•
The theological tenets of the Satyashodhak Samaj were formulated by Mahatma Jyotirao Phule in his crowning philosophical treatise *'Sarvajanik Satya Dharma Pustak'* (1891):
•
1. God (designated by Phule as *Nirmik* or Creator) is singular, formless, unchangeable, and omnipresent (Option 1 is correct).
•
2. All human beings are equal progeny of this single Nirmik, possessing natural human rights (Option 2 is correct).
•
4. Merit and character determine human worth, totally rejecting hereditary caste superiority (Option 4 is correct).
•
What is NOT a philosophy of Satyashodhak Samaj: The syncretic doctrine that *"all differing sectarian and mythological representations across religions are manifestations of the same Supreme God"* was characteristic of the Prarthana Samaj, Theosophy, and Ramakrishna-Vivekananda thought. Phule fiercely attacked orthodox scriptures, casteist myths, and polytheistic compromises rather than offering syncretic justifications.
•
Thus, Option 3 is NOT a Satyashodhak doctrine.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Mahatma Phule deliberately adopted the term 'Nirmik' (The Creator) to emphasize a rationalist, deistic God free from priestly idolatry and mythological superstitions.