🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था PSI Mains 2018 MEDIUM

भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयातील न्यायाधीशपदी नियुक्ती होण्यासाठी खालीलपैकी कोणता पात्रतेचा आवश्यक निकष नाही.

EN Which of the following is not an essential qualification for appointment as a judge in the Supreme Court of India?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

तो उच्च न्यायालयाचा पाच वर्षे न्यायाधीश असावा.

He should have been a High Court judge for 5 years.

तो उच्च न्यायालयात दहा वर्षे वकिली करीत असावा.

He should have been an advocate in a High Court for 10 years.

त्याने वयाची 35 वर्षे पूर्ण केली असली पाहिजे.

He must have completed 35 years of age.

राष्ट्रपतीच्या मते तो नावाजलेला (प्रतिष्ठित) कायदेतज्ञ असावा.

In the opinion of the President, he must be a distinguished jurist.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (३) त्याने वयाची ३५ वर्षे पूर्ण केली असली पाहिजे.

सविस्तर विश्लेषण:

• कलम १२४(३) - सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांची पात्रता:

• भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद १२४(३) नुसार सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशपदी नियुक्तीसाठी खालील अटी आवश्यक आहेत:

१. तो भारताचा नागरिक असावा.

२. त्याने उच्च न्यायालयात (किंवा सलग दोन वा अधिक न्यायालयांत) किमान ५ वर्षे न्यायाधीश म्हणून काम केलेले असावे; किंवा

३. त्याने उच्च न्यायालयात किमान १० वर्षे वकील (ॲडव्होकेट) म्हणून सलग प्रॅक्टिस केलेली असावी; किंवा

४. राष्ट्रपतींच्या मते तो निष्णात / प्रतिष्ठित कायदेतज्ज्ञ (Distinguished Jurist) असावा.

• किमान वयाची कोणतीही अट नाही:

• भारतीय राज्यघटनेत सर्वोच्च न्यायालयाच्या किंवा उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांच्या नियुक्तीसाठी किमान वयाची (Minimum Age) कोणतीही अट घातलेली नाही.

• केवळ निवृत्तीचे कमाल वय (सर्वोच्च न्यायालयासाठी ६५ वर्षे) निश्चित करण्यात आले आहे.

• त्यामुळे पर्याय (३) ही आवश्यक पात्रता नाही.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप:

• सर्वोच्च न्यायालय व उच्च न्यायालय न्यायाधीशांच्या नियुक्तीसाठी राज्यघटनेत किमान वयाची कोणतीही तरतूद नाही.

• निवृत्ती वय: सर्वोच्च न्यायालय = ६५ वर्षे; उच्च न्यायालय = ६२ वर्षे.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) He must have completed 35 years of age.

Detailed Analysis:

• Article 124(3) - Qualifications for Supreme Court Judges:

• Under Article 124(3) of the Indian Constitution, a person to be appointed as a Supreme Court judge must:

1. Be a citizen of India; and

2. Have been a judge of a High Court (or of two or more such courts in succession) for at least 5 years; OR

3. Have been an advocate of a High Court (or of two or more such courts in succession) for at least 10 years; OR

4. Be, in the opinion of the President, a distinguished jurist.

• No Minimum Age Requirement:

• The Constitution prescribes no minimum age for appointment as a judge of the Supreme Court or High Court.

• It only specifies the maximum retirement age (65 years for the Supreme Court).

• Therefore, completing 35 years of age is not a required qualification.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip:

• The Constitution specifies no minimum age for appointment to the Supreme Court or High Courts.

• Retirement age: Supreme Court = 65 years; High Courts = 62 years.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) तो उच्च न्यायालयाचा पाच वर्षे न्यायाधीश असावा. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) तो उच्च न्यायालयात दहा वर्षे वकिली करीत असावा. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) त्याने वयाची 35 वर्षे पूर्ण केली असली पाहिजे. (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (३) त्याने वयाची ३५ वर्षे पूर्ण केली असली पाहिजे.**[/gold]

✗ पर्याय (4) राष्ट्रपतीच्या मते तो नावाजलेला (प्रतिष्ठित) कायदेतज्ञ असावा. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'सर्वोच्च न्यायालय: रचना, अधिकारक्षेत्र व कार्य' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

सर्वोच्च न्यायालय व उच्च न्यायालये घटक चाचणी

quiz 20 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 20 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: सर्वोच्च न्यायालय: रचना, अधिकारक्षेत्र व कार्य

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'सर्वोच्च न्यायालय: रचना, अधिकारक्षेत्र व कार्य' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'सर्वोच्च न्यायालय: रचना, अधिकारक्षेत्र व कार्य' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'सर्वोच्च न्यायालय: रचना, अधिकारक्षेत्र व कार्य' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'त्याने वयाची 35 वर्षे पूर्ण केली असली पाहिजे.' हे असून ते 'सर्वोच्च न्यायालय: रचना, अधिकारक्षेत्र व कार्य' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'सर्वोच्च न्यायालय: रचना, अधिकारक्षेत्र व कार्य' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन