खालीलपैकी कशाचा समावेश भारतीय राज्यघटनेच्या आठव्या परिशिष्टात (Eighth Schedule) अधिकृत भाषा म्हणून केलेला नाही?
EN
Which of the following is NOT included as an official recognized language in the Eighth Schedule of the Constitution of India?
स्पष्टीकरण:
१)
आठव्या परिशिष्टातील २२ भाषा:
•
भारतीय राज्यघटनेच्या आठव्या परिशिष्टात २२ भाषांचा समावेश आहे:
आसामी, बंगाली, बोडो, डोगरी, गुजराती, हिंदी, कन्नड, काश्मिरी, कोंकणी, मैथिली, मल्याळम, मणिपुरी, मराठी, नेपाळी, उडिया, पंजाबी, संस्कृत, संथाली, सिंधी, तमिळ, तेलगू आणि उर्दू.
२)
'गुरुमुखी' चे स्वरूप:
•
गुरुमुखी (Gurmukhi) ही कोणतीही भाषा नाही; ती पंजाबी भाषा लिहिण्यासाठी वापरली जाणारी लिपी (Script) आहे (शिखांचे दुसरे गुरू अंगद देव यांनी ही लिपी विकसित केली).
•
आठव्या परिशिष्टात केवळ 'भाषा' (Languages) समाविष्ट केल्या जातात, लिप्या (Scripts) समाविष्ट केल्या जात नाहीत. आठव्या परिशिष्टात 'पंजाबी' भाषा समाविष्ट आहे, गुरुमुखी लिपी नाही.
त्यामुळे आठव्या परिशिष्टात समाविष्ट नसलेला पर्याय गुरुमुखी आहे.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय १ (उर्दू): मूळ १४ भाषांपैकी एक भाषा.
•
पर्याय २ (गुरुमुखी): ही लिपी आहे, भाषा नाही (अचूक उत्तर).
•
पर्याय ३ (सिंधी): २१ व्या घटनादुरुस्तीने (१९६७) समाविष्ट भाषा.
•
पर्याय ४ (नेपाळी): ७१ व्या घटनादुरुस्तीने (१९९२) समाविष्ट भाषा.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
पंजाबी भाषेची लिपी: गुरुमुखी.
•
हिंदी व मराठीची लिपी: देवनागरी.
•
इंग्रजीची लिपी: रोमन.
घटनेच्या आठव्या परिशिष्टात लिपीचा समावेश नसतो, भाषेचा असतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Explanation:
1.
Eighth Schedule Languages (22 Languages):
•
Assamese, Bengali, Bodo, Dogri, Gujarati, Hindi, Kannada, Kashmiri, Konkani, Maithili, Malayalam, Manipuri, Marathi, Nepali, Odia, Punjabi, Sanskrit, Santhali, Sindhi, Tamil, Telugu, and Urdu.
2.
Nature of Gurmukhi:
•
Gurmukhi is NOT a language; it is the alphabetic script (writing system) standardized by Guru Angad Dev used exclusively for writing the Punjabi language.
•
The Eighth Schedule recognizes spoken and literary languages, not written scripts. The language recognized is Punjabi, not Gurmukhi.
Therefore, Gurmukhi is not included in the Eighth Schedule.
Option Analysis:
•
Option 1 (Urdu): Constitutional language (original 14).
•
Option 2 (Gurmukhi): A writing script, not a language (Correct answer).
•
Option 3 (Sindhi): Added by 21st Amendment (1967).
•
Option 4 (Nepali): Added by 71st Amendment (1992).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Punjabi is written in the Gurmukhi script.
•
Marathi and Hindi are written in the Devanagari script.
The Eighth Schedule registers languages, never scripts.