🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Maharashtra Police Constable (Mumbai) Official Paper (Held In: 2021) 2021 MEDIUM

खालीलपैकी कोणत्या बाबीचा राज्यघटनेतील मूलभूत कर्तव्यांमध्ये समावेश नाही ?

EN Which of the following is not included in the fundamental duties of the Constitution?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

सार्वजनिक मालमत्तेचे रक्षण करणे

Protecting public property

देशाचे संरक्षण करणे व आवाहन केल्या राष्ट्रीय सेवा बजावणे

To protect the country and perform national service called for

संविधानाचे पालन करणे आणि संविधानात्मक आदर्श व संस्था यांचा आदर राखणे

Adherence to the Constitution and respect for constitutional ideals and institutions

पुरुष आणि स्त्रियांना समान कामासाठी समान वेतन प्रदान करणे

Providing equal pay to men and women for equal work

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (4) [पुरुष आणि स्त्रियांना समान कामासाठी समान वेतन प्रदान करणे]

स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय 4 आहे.

📌 Key Points

• कायद्याची घटनात्मकता ठरवण्यासाठी न्यायालये मूलभूत कर्तव्ये वापरू शकतात.

• जर कोणत्याही कायद्याला त्याच्या घटनात्मक वैधतेसाठी न्यायालयात आव्हान दिले गेले असेल आणि तो कायदा कोणत्याही मूलभूत कर्तव्यांना ताकद देत असेल तर तो कायदा वाजवी मानला जाईल. म्हणून पर्याय 4 योग्य नाही.

• मूलभूत कर्तव्ये

• ते मूलतः घटनेत उपस्थित नाहीत आणि त्याऐवजी 42 व्या घटनादुरुस्ती कायदा, 1976 द्वारे घटनेत समाविष्ट केले गेले.

• ते घटनेच्या भाग IV A अंतर्गत जोडले गेले आणि मूळतः 10 FD जोडले गेले.

• 86 व्या घटनादुरुस्ती अधिनियम, 2002 द्वारे 11 वे घटनात्मक कर्तव्य जोडले गेले.

📌 Additional Information

• अनुच्छेद 51A नुसार, हे भारतातील प्रत्येक नागरिकाचे कर्तव्य असेल:

• संविधानाचे पालन करणे आणि त्याचे आदर्श आणि संस्था, राष्ट्रध्वज आणि राष्ट्रगीत यांचा आदर करणे;

• राष्ट्रीय स्वातंत्र्य लढ्याला प्रेरणा देणार्‍या उदात्त आदर्शांचे पालन करणे आणि त्यांचे पालन करणे;

• भारताचे सार्वभौमत्व, एकता आणि अखंडता राखणे आणि त्यांचे संरक्षण करणे;

• देशाचे रक्षण करणे आणि असे करण्यास सांगितले जाते तेव्हा राष्ट्रीय सेवा प्रदान करणे;

• धार्मिक, भाषिक आणि प्रादेशिक किंवा विभागीय विविधतेच्या पलीकडे जाऊन भारतातील सर्व लोकांमध्ये सामंजस्य आणि समान बंधुभावाची भावना वाढवणे आणि स्त्रियांच्या प्रतिष्ठेला अपमानास्पद करण्याच्या वागणूकीचा त्याग करणे;

• देशाच्या संमिश्र संस्कृतीच्या समृद्ध वारशाचे मूल्य आणि जतन करण्यासाठी;

• जंगले, तलाव, नद्या आणि वन्यजीवांसह नैसर्गिक पर्यावरणाचे संरक्षण आणि सुधारणा करणे आणि सजीव प्राण्यांबद्दल सहानुभूती बाळगणे;

• वैज्ञानिक स्वभाव, मानवतावाद आणि चौकशी आणि सुधारणेची भावना विकसित करणे;

• सार्वजनिक मालमत्तेचे रक्षण करणे आणि हिंसाचार टाळणे;

• वैयक्तिक आणि सामूहिक क्रियाकलापांच्या सर्व क्षेत्रात उत्कृष्टतेसाठी प्रयत्न करणे जेणेकरुन राष्ट्र सतत प्रयत्न आणि यशाच्या उच्च पातळीपर्यंत पोहोचेल; आणि

• सहा ते चौदा वर्षे वयोगटातील त्याच्या मुलाला किंवा वॉर्डला शिक्षणाची संधी उपलब्ध करून देणे. हे कर्तव्य 86 व्या घटनादुरुस्ती कायदा, 2002 द्वारे जोडले गेले.

पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय 1: 'सार्वजनिक मालमत्तेचे रक्षण करणे' हा पर्याय चुकीचा आहे.

• पर्याय 2: 'देशाचे संरक्षण करणे व आवाहन केल्या राष्ट्रीय सेवा बजावणे' हा पर्याय चुकीचा आहे.

• पर्याय 3: 'संविधानाचे पालन करणे आणि संविधानात्मक आदर्श व संस्था यांचा आदर राखणे' हा पर्याय चुकीचा आहे.

• पर्याय 4 (अचूक उत्तर): 'पुरुष आणि स्त्रियांना समान कामासाठी समान वेतन प्रदान करणे' हे दिलेल्या प्रश्नाचे योग्य उत्तर आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 पोलीस भरती परीक्षा टीप: पोलीस भरती सामान्य ज्ञानात महाराष्ट्राचा इतिहास, समाजसुधारक, चालू घडामोडी आणि भारतीय राज्यघटनेतील मूलभूत हक्क या घटकांवर भर द्या.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) [Providing equal pay to men and women for equal work]

Explanation:

The correct answer is Option 4.

📌 Key Points

• The courts can use fundamental duties for determining the constitutionality of the law.

• If any law is challenged in court for its constitutional validity and if that law is providing force to any of the fundamental duties then that law will be held reasonable. Hence option 4 is not correct.

• Fundamental Duties

• They are originally not present in the constitution and instead were added to the constitution via the 42nd Constitutional Amendment Act, 1976.

• They were added under Part IV A of the constitution and originally 10 FDs were added.

• The 11th Constitutional duty was added by the 86th constitutional amendment act, 2002.

📌 Additional Information

• According to Article 51A, it shall be the duty of every citizen of India:

• to abide by the Constitution and respect its ideals and institutions, the National Flag and the National Anthem;

• to cherish and follow the noble ideals that inspired the national struggle for freedom;

• to uphold and protect the sovereignty, unity and integrity of India;

• to defend the country and render national service when called upon to do so;

• to promote harmony and the spirit of common brotherhood amongst all the people of India transcending religious, linguistic and regional or sectional diversities and to renounce practices derogatory to the dignity of women;

• to value and preserve the rich heritage of the country’s composite culture;

• to protect and improve the natural environment including forests, lakes, rivers and wildlife and to have compassion for living creatures;

• to develop scientific temper, humanism and the spirit of inquiry and reform;

• to safeguard public property and to abjure violence;

• to strive towards excellence in all spheres of individual and collective activity so that the nation constantly rises to higher levels of endeavour and achievement; and

• to provide opportunities for education to his child or ward between the age of six and fourteen years. This duty was added by the 86th Constitutional Amendment Act, 2002.

Distractor Analysis:

• Option 1: 'Protecting public property' is incorrect in this context.

• Option 2: 'To protect the country and perform national service called for' is incorrect in this context.

• Option 3: 'Adherence to the Constitution and respect for constitutional ideals and institutions' is incorrect in this context.

• Option 4 (Correct Answer): 'Providing equal pay to men and women for equal work' is the correct response according to official examination criteria.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 Police Bharti Exam Tip: In Police Bharti General Knowledge, focus on Maharashtra history, social reformers, current affairs, and Fundamental Rights under the Indian Constitution.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) सार्वजनिक मालमत्तेचे रक्षण करणे (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) देशाचे संरक्षण करणे व आवाहन केल्या राष्ट्रीय सेवा बजावणे (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) संविधानाचे पालन करणे आणि संविधानात्मक आदर्श व संस्था यांचा आदर राखणे (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) पुरुष आणि स्त्रियांना समान कामासाठी समान वेतन प्रदान करणे (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (4) [पुरुष आणि स्त्रियांना समान कामासाठी समान वेतन प्रदान करणे]**[/gold]

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई (मुंबई) मूळ प्रश्नपत्रिका (वर्ष: 2021)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र पोलीस शिपाई (मुंबई) मूळ प्रश्नपत्रिका (वर्ष: 2021)

quiz 100 प्रश्न timer 90 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: महाराष्ट्र पोलीस शिपाई (मुंबई) मूळ प्रश्नपत्रिका (वर्ष: 2021)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई (मुंबई) मूळ प्रश्नपत्रिका (वर्ष: 2021)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई (मुंबई) मूळ प्रश्नपत्रिका (वर्ष: 2021)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई (मुंबई) मूळ प्रश्नपत्रिका (वर्ष: 2021)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'पुरुष आणि स्त्रियांना समान कामासाठी समान वेतन प्रदान करणे' हे असून ते 'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई (मुंबई) मूळ प्रश्नपत्रिका (वर्ष: 2021)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई (मुंबई) मूळ प्रश्नपत्रिका (वर्ष: 2021)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

खालीलपैकी कोणत्या बाबीचा राज्यघटनेतील मूलभूत कर्तव्यांमध्ये समावेश नाही ?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन