🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2023 MEDIUM

खालीलपैकी कोणता परिस्थितिकी मनोऱ्याचा प्रकार नाही ?

EN Which of the following is not the type of Ecological pyramid ?
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
संख्येचा मनोरा
Pyramid of number
B
जैविक वस्तुमानाचा मनोरा
Pyramid of biomass
C
अन्नजाळी मनोरा
Pyramid of food web
D
उर्जेचा मनोरा
Pyramid of energy
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (3) अन्नजाळी मनोरा

सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर अन्नजाळी मनोरा आहे.

Key Points

अन्नजाळी मनोरा.

  • अन्नजाळीमध्ये एकाच परिसंस्थेमधील सर्व अन्न साखळी असतात.
  • परिसंस्थेमधील प्रत्येक सजीव हा अनेक अन्नसाखळींचा भाग असतो.
  • प्रत्येक अन्नसाखळी हे एक संभाव्य मार्ग आहे जे ऊर्जा आणि पोषक तत्त्वे परिसंस्थेतून फिरत असताना घेऊ शकतात.
  • परिसंस्थेमधील सर्व एकमेकांशी जोडलेल्या आणि आच्छादित अन्न साखळ्यांनी एक अन्नजाळी बनते.
  • अन्न जाळ्यातील जीव पोषण पातळी नावाच्या श्रेणींमध्ये विभागले जातात.
  • ढोबळपणे बोलायचे झाल्यास, ही पातळी उत्पादक (प्रथम पोषण पातळी), ग्राहक आणि अपघटक (शेवटची पोषण पातळी) मध्ये विभागलेली आहे.

Additional Information

उत्पादक

  • उत्पादक प्रथम पोषण पातळी तयार करतात. उत्पादक, ज्यांना स्वयंपोषी देखील म्हणतात, ते स्वतःचे अन्न बनवतात आणि पोषणासाठी इतर कोणत्याही जीवावर अवलंबून नसतात.
  • बहुतेक स्वयंपोषी सूर्यप्रकाश, कार्बन डायऑक्साइड आणि पाण्यापासून अन्न (ग्लुकोज नावाचे पोषक) तयार करण्यासाठी प्रकाशसंश्लेषण नावाची प्रक्रिया वापरतात.

ग्राहक

  • पुढील पोषण पातळी उत्पादकांना खातात अशा प्राण्यांपासून बनलेली आहे. या जीवांना ग्राहक म्हणतात.
  • ग्राहक मांसाहारी (इतर प्राणी खातात असे प्राणी) किंवा सर्वभक्षक (वनस्पती आणि प्राणी दोन्ही खातात असे प्राणी) असू शकतात.
  • सर्वभक्षी, लोकांप्रमाणेच, अनेक प्रकारचे अन्न खातात. लोक वनस्पती खातात, जसे की भाज्या आणि फळे.
  • आपण मांस, दूध आणि अंडी यासारखे प्राणी आणि प्राणी उत्पादने देखील खातो. आपण बुरशी खातो, जसे की मशरूम.
  • नोरी (सुशी रोल्स गुंडाळण्यासाठी वापरल्या जाणार्‍या) आणि समुद्री लेट्युस (सलाडमध्ये वापरल्या जाणार्‍या) सारख्या खाण्यायोग्य समुद्री शैवाळमध्ये देखील आपण शैवाळ खातो. अस्वल देखील सर्वभक्षी आहेत.
  • ते बेरी आणि मशरूम खातात, तसेच सॅल्मन आणि हरण सारखे प्राणी खातात.

डेट्रिटिव्होर्स आणि अपघटक

  • डेट्रिटिव्होर्स आणि अपघटक अन्न साखळीचा शेवटचा भाग बनवतात. डेट्रिटिव्होर्स हे असे जीव आहेत जे निर्जीव वनस्पती आणि प्राण्यांचे अवशेष खातात.
  • उदाहरणार्थ, गिधाडांसारखे अपमार्जक मेलेले प्राणी खातात. शेणाचे बीटल प्राण्यांचे चेहरे खातात.
  • बुरशी आणि जिवाणूसारखे अपघटक अन्नसाखळी पूर्ण करतात. अपघटक सेंद्रिय कचऱ्याचे रूपांतर करतात, जसे की कुजणाऱ्या वनस्पतींचे, पोषक सारख्या अजैविक पदार्थांमध्ये.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

परिसंस्थेतील पारिस्थितिक मनोरे (Ecological Pyramids) चार्ल्स एल्टन (Charles Elton, 1927) यांनी मांडले. हे तीन प्रकारचे असतात:

1. संख्येचा मनोरा (Pyramid of Numbers)
2. जैविक वस्तुमानाचा मनोरा (Pyramid of Biomass)
3. ऊर्जेचा मनोरा (Pyramid of Energy)

(ऊर्जेचा मनोरा नेहमी उभा/सरळ - Upright असतो कारण लिंडमनच्या 10% नियमानुसार वरच्या पोषण पातळीवर ऊर्जा घटत जाते).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) Pyramid of food web

Detailed Explanation:

The correct answer is Pyramid of food web.

Key Points

Pyramid of food web.

  • A food web consists of all the food chains in a single ecosystem.
  • Each living thing in an ecosystem is part of multiple food chains.
  • Each food chain is one possible path that energy and nutrients may take as they move through the ecosystem.
  • All of the interconnected and overlapping food chains in an ecosystem make up a food web.
  • Organisms in food webs are grouped into categories called trophic levels.
  • Roughly speaking, these levels are divided into producers (first trophic level), consumers, and decomposers (last trophic level).

Additional Information Producers

  • Producers make up the first trophic level. Producers, also known as autotrophs, make their own food and do not depend on any other organism for nutrition.
  • Most autotrophs use a process called photosynthesis to create food (a nutrient called glucose) from sunlight, carbon dioxide, and water.

Consumers

  • The next trophic levels are made up of animals that eat producers. These organisms are called consumers.
  • Consumers can be carnivores (animals that eat other animals) or omnivores (animals that eat both plants and animals).
  • Omnivores, like people, consume many types of foods. People eat plants, such as vegetables and fruits.
  • We also eat animals and animal products, such as meat, milk, and eggs. We eat fungi, such as mushrooms.
  • We also eat algae, in edible seaweeds like nori (used to wrap sushi rolls) and sea lettuce (used in salads). Bears are omnivores, too.
  • They eat berries and mushrooms, as well as animals such as salmon and deer.

Detritivores and Decomposers

  • Detritivores and decomposers make up the last part of food chains. Detritivores are organisms that eat non-living plant and animal remains.
  • For example, scavengers such as vultures eat dead animals. Dung beetles eat animal faces.
  • Decomposers, like fungi and bacteria, complete the food chain. Decomposers turn organic wastes, such as decaying plants, into inorganic materials, such as nutrient-rich soil.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Charles Elton (1927) conceptualized Ecological Pyramids. The three standard types are: (1) Pyramid of Numbers, (2) Pyramid of Biomass, and (3) Pyramid of Energy. Note that the Pyramid of Energy is always upright in all ecosystems due to thermodynamic loss (Lindeman's 10% law).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) संख्येचा मनोरा (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) जैविक वस्तुमानाचा मनोरा (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) अन्नजाळी मनोरा (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (3) अन्नजाळी मनोरा**
✗ पर्याय (4) उर्जेचा मनोरा (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →