महाराष्ट्राच्या नकाशात बाणाने दर्शविलेला जिल्हा खालीलपैकी कोणता आहे?
EN
Which of the following is the district indicated by the arrow in the map of Maharashtra?
योग्य उत्तर: पर्याय २ (Wardha / वर्धा)
भूगोल व नकाशा वाचन विश्लेषण:
प्रश्नातील नकाशा संदर्भ: महाराष्ट्र राज्याच्या नकाशात बाणाने दर्शविलेला जिल्हा (Combine Group B Mains 2019 मधील मूळ प्रश्न).
महाराष्ट्रातील वर्धा जिल्ह्याचे भौगोलिक स्थान व वैशिष्ट्ये:
1.
स्थान: वर्धा हा विदर्भ (नागपूर प्रशासकीय विभाग) मधील महत्त्वाचा जिल्हा आहे.
•
हा जिल्हा उत्तरेस व पश्चिमेस अमरावती, पूर्वेस नागपूर आणि दक्षिणेस यवतमाळ व चंद्रपूर या जिल्ह्यांनी वेढलेला आहे.
•
विदर्भाच्या मध्यवर्ती भागात असलेला हा जिल्हा नकाशातील बाणाने स्पष्टपणे निर्देशित केलेला आहे.
2.
ऐतिहासिक व सांस्कृतिक महत्त्व:
•
सेवाग्राम आश्रम: राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांनी १९३६ मध्ये वर्धा येथे सेवाग्राम आश्रमाची स्थापना केली.
•
पवनार आश्रम: आचार्य विनोबा भावे यांचा परमधाम / पवनार आश्रम धाम नदीच्या काठावर याच जिल्ह्यात आहे.
3.
इतर जिल्हे का नाहीत?
•
नागपूर: वर्ध्याच्या ईशान्येस/पूर्वेस आहे.
•
अमरावती: वर्ध्याच्या पश्चिमेस आहे.
•
वाशीम: अमरावती विभागाच्या पश्चिमेस आहे.
त्यामुळे बाणाने दर्शविलेला जिल्हा 'वर्धा' (Wardha - पर्याय २) हाच आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
वर्धा जिल्ह्याची ठळक वैशिष्ट्ये:
1.
महात्मा गांधींचा 'सेवाग्राम' व विनोबा भावेंचा 'पवनार' आश्रम.
2.
वर्धा व वैनगंगा या नद्यांचा संगम होऊन 'प्राणहिता' नदी बनते.
3.
विदर्भातील कापूस व जिनिंग-प्रेसिंगचे प्रमुख केंद्र (हिंगणघाट).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (Wardha / वर्धा)
Geographical Analysis & Maharashtra District Map Reading:
Context: District indicated by the arrow on the political map of Maharashtra (PYQ from Combine Group B Mains).
Geographical Location of Wardha District:
1.
Location & Boundaries:
•
Wardha district is situated in the Vidarbha region (Nagpur Administrative Division).
•
It is bounded by Amravati district to the north and west, Nagpur district to the east, and Yavatmal and Chandrapur districts to the south.
•
Located at the heart of eastern Maharashtra, the arrow pinpoints this compact central Vidarbha district: Wardha.
2.
Historical & National Significance:
•
Sevagram Ashram: Established by Mahatma Gandhi in 1936, which served as the de facto headquarters of the Indian National Movement.
•
Pavnár Ashram: Established by Acharya Vinoba Bhave on the banks of the Dham River.
3.
Incorrect Alternatives:
•
*Nagpur:* Located immediately to the northeast/east of Wardha.
•
*Amravati:* Located to the northwest/west across the Wardha river.
•
*Washim:* Located further west in the Amravati division.
Hence, the marked district is Wardha (Option 2).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Wardha District Key Facts for MPSC:
1.
Home to Sevagram (Gandhiji) and Pavnar (Vinoba Bhave).
2.
Surrounded by Nagpur, Amravati, Yavatmal, and Chandrapur.
3.
Major cotton trading and processing center (Hinganghat).