पृथ्वीच्या वातावरणामध्ये (कोरड्या हवेमध्ये) सर्वाधिक प्रमाणात आढळणारा राजवायू (Noble Gas / Inert Gas) खालीलपैकी कोणता आहे?
EN
Which of the following is the most abundant noble gas (inert gas) present in Earth's atmosphere?
योग्य उत्तर पर्याय (३) आर्गॉन (Argon - Ar) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
पृथ्वीच्या वातावरणामध्ये (हवेमध्ये) नायट्रोजन (~७८.०८%) आणि ऑक्सिजन (~२०.९५%) यांच्यानंतर तिसऱ्या क्रमांकाचा सर्वाधिक विपुल वायू आर्गॉन (Argon - $Ar$) आहे.
•
कोरड्या हवेच्या आकारमानात (Volume) आर्गॉनचे प्रमाण सुमारे ०.९३४% (जवळपास १%) असते.
•
निष्क्रिय वायूंपैकी (Group 18 elements) हवेत आढळणाऱ्या एकूण निष्क्रिय वायूंच्या प्रमाणापैकी ९९% पेक्षा जास्त वाटा एकट्या आर्गॉनचा असतो.
•
आर्गॉनचा अणुअंक १८ असून याचा उपयोग प्रामुख्याने विजेच्या बल्बमध्ये टंगस्टन फिलामेंटचे ऑक्सिडीकरण रोखण्यासाठी केला जातो.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण (Distractor Analysis):
•
पर्याय १ (हेलियम): हवेत केवळ ०.०००५% (5 ppm) आढळतो, परंतु विश्वात हायड्रोजननंतर दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वाधिक विपुल वायू आहे.
•
पर्याय २ (निऑन): हवेत केवळ ०.००१८% आढळतो. जाहिरातींच्या चमकणाऱ्या दिव्यांमध्ये वापरला जातो.
•
पर्याय ४ (झेनॉन): हवेत अत्यंत नगण्य (0.09 ppm) प्रमाणात आढळतो, याला 'स्ट्रेंजर गॅस' (Stranger Gas) असेही म्हणतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
हवेतील वायूंचे उतरत्या क्रमाने प्रमाण:
१)
नायट्रोजन ($N_2$) - ७८.०८%
२)
ऑक्सिजन ($O_2$) - २०.९५%
३)
आर्गॉन ($Ar$) - ०.९३% (सर्वाधिक निष्क्रिय वायू)
४)
कार्बन डायऑक्साईड ($CO_2$) - ०.०४%
रेडॉन ($Rn$) हा किरणोत्सारी वायू सामान्य वातावरणात आढळत नाही.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3) Argon (Ar).
Explanation:
•
In Earth's dry atmospheric air, Argon ($Ar$) is the third most abundant gas overall, behind Nitrogen (~78.08%) and Oxygen (~20.95%).
•
Argon constitutes approximately 0.934% by volume (~1%) of Earth's atmosphere.
•
Among all the noble gases (Group 18 / zero group), argon accounts for over 99.9% of the atmospheric noble gas fraction.
•
Argon has an atomic number of 18 and is chemically inert; it is widely utilized inside incandescent light bulbs to shield tungsten filaments against oxidation.
Distractor Analysis:
•
Option 1 (Helium): Present in air at only ~5.2 ppm (0.00052%), though it is the second most abundant element in the cosmos.
•
Option 2 (Neon): Present at ~18.2 ppm (0.0018%); famously used in glow discharge signboards.
•
Option 4 (Xenon): Extremely trace gas in air (~0.087 ppm); historically known as the 'stranger gas'.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Abundance of gases in clean dry air (descending order):
1.
Nitrogen ($N_2$) — 78.08%
2.
Oxygen ($O_2$) — 20.95%
3.
Argon ($Ar$) — 0.934% (Most abundant noble gas)
4.
Carbon Dioxide ($CO_2$) — 0.0415% (415 ppm).
Radon ($Rn$) is radioactive and naturally absent in free ambient atmosphere.