खालीलपैकी कोणते उदाहरण उदाहरणे खच दरीची आहे/आहेत ? अ) पूर्व आफ्रिकेची दरी आणि हाईनची दरी ब) नर्मदा आणि तापीची दरी क) गंगा आणि यमुनेची दरी ड) ब्रह्मपुत्रेची दरी पर्यायी उत्तरे:
EN
Which of the following is/are example(s) of a Rift Valley?
a) East African Rift Valley and Rhine Rift Valley
b) Narmada and Tapi Valley
c) Ganga and Yamuna Valley
d) Brahmaputra Valley
Alternative Answers:
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (फक्त अ आणि ब)
स्पष्टीकरण:
•
खचदरी (Rift Valley / Graben): भूगर्भातील ताणजन्य हालचालींमुळे दोन समांतर प्रस्तराभंग (Faults) होऊन मधला भूपृष्ठाचा भाग खाली खचतो, त्यास 'खचदरी' म्हणतात.
•
जागतिक उदाहरणे:
•
पूर्व आफ्रिकेची खचदरी (Great Rift Valley): जगातील सर्वात मोठी खचदरी.
•
ऱ्हाईन खचदरी (Rhine Rift Valley): युरोपमधील व्होजेस आणि ब्लॅक फॉरेस्ट पर्वतांच्या दरम्यान.
•
भारतातील उदाहरणे:
•
नर्मदा आणि तापी नद्यांची दरी: विंध्य आणि सातपुडा पर्वतांच्या दरम्यानची नर्मदा दरी, आणि सातपुडा व सातमाळा पर्वतांच्या दरम्यानची तापी दरी या खचदऱ्या आहेत.
•
दामोदर खोरे देखील खचदरीचे उदाहरण आहे.
•
गंगा-यमुना आणि ब्रह्मपुत्रा खोरे: हे गाळाच्या संचयनाने निर्माण झालेले सखल मैदानी प्रदेश (Foredeep depressions filled with alluvium) आहेत, खचदऱ्या नाहीत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
नर्मदा व तापी नद्या खचदऱ्यांमधून वाहत असल्यामुळे त्या त्रिभुज प्रदेश (Delta) निर्माण न करता मुखाशी खाडी (Estuary) तयार करतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (Only a and b)
Explanation:
•
Rift Valley (Graben): A linear-shaped lowland between several highlands or mountain ranges created by the action of a geologic rift or fault where the crust undergoes tensional forces.
•
Global Examples:
•
East African Rift System: The largest tectonic rift valley in the world.
•
Rhine Rift Valley: Located in Europe between the Vosges and Black Forest block mountains.
•
Indian Examples:
•
Narmada and Tapi Valleys: The Narmada flows through a rift valley between the Vindhyas and Satpuras, while the Tapi flows through a rift valley south of the Satpuras. Damodar valley is also a faulted trough.
•
Ganga, Yamuna, and Brahmaputra Valleys: These are alluvial aggradational plains formed by structural depressions filled with Himalayan alluvium (foredeep), not rift valleys.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Because Narmada and Tapi flow through narrow, rock-bounded rift valleys with fast currents and limited sedimentary deposition near their mouths, they form estuaries rather than deltas.