खालीलपैकी कोणती लोकसंख्याशास्त्रीय संक्रमण सिद्धांताच्या तिसऱ्या टप्प्याची वैशिष्ट्ये आहेत ? a. कमी जन्म दर b. उच्च मृत्यु दर c. लहान कुटुंब आकार d. लोकसंख्येचा वाढीचा कमी दर
EN
Which of the following are the characteristics of the third stage of demographic transition theory?
a. Low birth rate
b. High death rate
c. Small family size
d. Low rate of population growth
Alternative Answers:
लोकसंख्या संक्रमणाच्या तिसऱ्या टप्प्याची वैशिष्ट्ये:
१.
तिसऱ्या टप्प्याची वैशिष्ट्ये:
•
a. कमी जन्म दर: कुटुंबनियोजन, उशिरा विवाह आणि स्त्री शिक्षणामुळे जन्मदर वेगाने घटतो -> वैशिष्ट्य आहे.
•
b. उच्च मृत्यू दर: चूक. तिसऱ्या टप्प्यात प्रगत वैद्यकीय सुविधांमुळे मृत्यूदर अत्यंत नीचांकी असतो.
•
c. लहान कुटुंब आकार: लहान कुटुंबाची संकल्पना सार्वत्रिक स्वीकारली जाते -> वैशिष्ट्य आहे.
•
d. लोकसंख्या वाढीचा कमी दर: जन्मदर आणि मृत्यूदर दोन्ही कमी असल्याने वाढीचा दर मंदावतो -> वैशिष्ट्य आहे.
म्हणून, योग्य वैशिष्ट्ये a, c आणि d (पर्याय ४) ही आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
तिसऱ्या टप्प्यात जन्मदर सातत्याने घटल्याने लोकसंख्या स्थिरीकरणाकडे वाटचाल करते; प्रगत युरोपीय देश व जपान या टप्प्यातून चौथ्या टप्प्यात पोहोचले आहेत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Characteristics of Third Stage of Demographic Transition:
1.
Stage 3 Characteristics:
•
a. Low birth rate: Fertility rates decline significantly due to female education, contraception, and delayed marriages -> Valid characteristic.
•
b. High death rate: Incorrect. Mortality remains very low due to advanced healthcare.
•
c. Small family size: Norm of nuclear and planned small families prevails -> Valid characteristic.
•
d. Low rate of population growth: With low birth and death rates, population growth decelerates -> Valid characteristic.
Therefore, statements a, c and d are correct (Option 4).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Stage 3 is marked by falling birth rates, low death rates, and a decelerating population growth rate.