भारतातील रोजगारी संदर्भात खालीलपैकी बरोबर विधान/विधाने कोणते ? a. भारतातील असंघटित क्षेत्रात रोजगारी जास्त आहे. b. भारतात संरचनात्मक बेरोजगारी आढळते. c. आर्थिक उदारीकरणामुळे रोजगार वाढला. d. भारतातील आर्थिक वृद्धी रोजगार वाढ दर्शवते.
EN
Which of the following is/are the correct statement regarding employment in India?a. Employment is high in unorganized sector in India.b. Structural unemployment occurs in India.c. Economic liberalization increased employment.d. Economic growth in India reflects employment growth.
भारतातील रोजगाराच्या वैशिष्ट्यांसंदर्भात विधाने:
•
विधान a (बरोबर): भारतातील एकूण कामगारांपैकी सुमारे ८०% ते ८५% हून अधिक रोजगार असंघटित (Unorganized/Informal) क्षेत्रात आहे.
•
विधान b (बरोबर): भारतात भांडवलाची कमतरता आणि वेगाने बदलणारे तंत्रज्ञान यामुळे मोठ्या प्रमाणावर संरचनात्मक बेरोजगारी (Structural Unemployment) आढळते.
•
विधान c व d (चूक): १९९१ च्या आर्थिक उदारीकरणानंतर भारताने उच्च जीडीपी वृद्धी दर गाठला, परंतु रोजगार निर्मितीचा दर त्या प्रमाणात वाढला नाही. या परिस्थितीला अर्थतज्ज्ञ 'रोजगारविहीन वृद्धी' (Jobless Growth) म्हणतात. त्यामुळे आर्थिक वृद्धीने थेट पुरेसा रोजगार वाढवला नाही.
म्हणून योग्य उत्तर: a आणि b बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारतातील बेरोजगारीचे मुख्य स्वरूप 'संरचनात्मक' (Structural) आणि ग्रामीण भागातील 'प्रच्छन्न/छुपी' (Disguised) बेरोजगारी हे आहे. १९९० च्या दशकानंतरच्या विकासाला 'Jobless Growth' असे संबोधले जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Statements regarding employment characteristics in India:
•
Statement a (Correct): More than 80-85% of total employment in India is in the informal/unorganized sector, lacking formal contracts and social security.
•
Statement b (Correct): India predominantly faces Structural Unemployment caused by capital deficiency and a mismatch between available worker skills and technology requirements.
•
Statements c & d (Incorrect): Post-1991 economic liberalization brought rapid GDP growth, but employment elasticity of growth declined sharply—a phenomenon widely diagnosed by economists as 'Jobless Growth'.
Therefore, the correct option is a and b are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The predominant types of unemployment in India are structural unemployment and rural disguised unemployment. Post-reform growth in India is characterized as 'Jobless Growth'.