🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Pre 2024 MEDIUM

हर्षवर्धन या राजाने खालीलपैकी कोणते साहित्य लिहीले ? (a) प्रियदर्शिका (b) हर्षचरीत (c) रत्नावली (d) नागानंद पर्यायी उत्तरे :

EN Which of the following literature was written by King Harshavardhana? (a) Priyadarshika (b) Harshacharita (c) Ratnawali (d) Naganand Alternative answers:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

फक्त (a), (c) आणि (d)

Only (a), (c) and (d)

फक्त (a), (b) आणि (c)

Only (a), (b) and (c)

फक्त (a), (b) आणि (d)

Only (a), (b) and (d)

वरील सर्व

All of the above

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: (1) फक्त (a), (c) आणि (d)

सविस्तर स्पष्टीकरण:

• सम्राट हर्षवर्धन यांची साहित्य निर्मिती:

• सम्राट हर्षवर्धनाने (606–647 इ.स.) स्वतः संस्कृत भाषेत तीन प्रसिद्ध नाटके लिहिली:

1. प्रियदर्शिका (Priyadarshika): राजा उदयन आणि प्रियदर्शिका यांच्या प्रेमकथेवरील 4 अंकांचे संस्कृत नाटक.

2. रत्नावली (Ratnavali): वत्सराज उदयन आणि राजकुमारी रत्नावली यांची कथा सांगणारे प्रसिद्ध नाटक.

3. नागानन्द (Nagananda): बोधिसत्व जीमूतवाहनाच्या त्यागाची कथा सांगणारे नाटक.

• हर्षचरित: 'हर्षचरित' हे महाकाव्य हर्षवर्धनाने लिहिले नसून, त्याचा राजकवी बाणभट्ट याने लिहिले आहे. त्यामुळे हर्षवर्धनाने लिहिलेली नाटके फक्त (a), (c) आणि (d) हीच आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

प्राचीन भारतातील लेखक व ग्रंथ:

1. हर्षवर्धन: रत्नावली, प्रियदर्शिका, नागानंद.

2. बाणभट्ट: हर्षचरित, कादंबरी.

3. विशाखदत्त: मुद्राराक्षस, देवीचंद्रगुप्तम्.

4. शूद्रक: मृच्छकटिकम्.

5. भवभूती: उत्तररामचरित, मालतीमाधव.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: (1) Only (a), (c) and (d)

Detailed Explanation:

• Literary Composition of King Harshavardhana:

• King Harshavardhana of Kannauj (606–647 CE) was an accomplished royal playwright who authored three classical Sanskrit dramas:

1. Priyadarshika: A four-act romantic drama.

2. Ratnavali: A renowned four-act comedy of royal romance.

3. Nagananda: A celebrated drama based on the Bodhisattva Jimutavahana's self-sacrifice.

• Authorship of Harshacharita: *Harshacharita* is the historical biography of Emperor Harsha written by his court poet Banabhatta (who also authored *Kadambari*). Hence, only (a), (c), and (d) were composed by Harsha himself.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Important Sanskrit playwrights and their masterpieces:

• Harshavardhana: *Ratnavali*, *Priyadarshika*, *Nagananda*.

• Banabhatta: *Harshacharita*, *Kadambari*.

• Bhasa: *Svapnavasavadattam*.

• Shudraka: *Mrichhakatika*.

• Bhavabhuti: *Uttararamacharita*, *Malatimadhava*.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) फक्त (a), (c) आणि (d) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: (1) फक्त (a), (c) आणि (d)**

⚠️ पर्याय (2) फक्त (a), (b) आणि (c) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) फक्त (a), (b) आणि (d) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) वरील सर्व (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मध्ययुगीन भारताचा इतिहास (सुलतानशाही, मुघल काळ व मराठा साम्राज्य)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book मुघल सत्तेचा ऱ्हास

छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या मृत्यूनंतर औरंगजेबाने दख्खनमध्ये मराठ्यांशी २५ वर्षे प्रदीर्घ संघर्ष केला. १७०७ मध्ये औरंगजेबाच्या मृत्यूनंतर मुघल साम्राज्याला उतरती कळा लागली आणि भारतात प्रादेशिक सत्तांचा व युरोपियन व्यापारी कंपन्यांचा उदय झाला.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	१७०७ मध्ये औरंगजेबाचा मृत्यू अहमदनगर (भिंगार) येथे झाला. त्याची कबर खुलताबाद (छत्रपती संभाजीनगर) येथे आहे.
2	औरंगजेबानंतर बहादुर शाह पहिला, जहांदर शाह, फर्रुखसियर, मुहम्मद शाह रंगीला हे मुघल गादीवर आले.
3	१७३९ मध्ये इराणचा सुलतान नादिर शाह याने दिल्लीवर आक्रमण करून मुघल सैन्याचा कर्नालच्या लढाईत दारुण पराभव केला व 'मयूर सिंहासन' (तख्त-ए-ताऊस) आणि 'कोहिनूर हिरा' लुटून नेला.
4	१७६१ मध्ये अहमदशाह अब्दाली आणि मराठ्यांमध्ये 'पानिपतची तिसरी लढाई' झाली. यात मराठ्यांचा पराभव झाला, ज्यामुळे मुघल नामधारीच राहिले.
5	मुघल साम्राज्याच्या अस्तानंतर बंगाल, अवध, हैदराबाद (निजाम-उल-मुल्क १७२४) आणि म्हैसूर ही स्वतंत्र राज्ये उदयाला आली.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'मध्ययुगीन भारताचा इतिहास (सुलतानशाही, मुघल काळ व मराठा साम्राज्य)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'फक्त (a), (c) आणि (d)' हे असून ते 'मध्ययुगीन भारताचा इतिहास (सुलतानशाही, मुघल काळ व मराठा साम्राज्य)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'मध्ययुगीन भारताचा इतिहास (सुलतानशाही, मुघल काळ व मराठा साम्राज्य)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन