उच्च दर्जाचे लोखंड (Steel) निर्मितीसाठी खालीलपैकी कोणता धातू वापरला जातो?
EN
Which of the following metals is used for manufacturing high-quality steel?
योग्य उत्तर: पर्याय २ (मँगनीज)
स्पष्टीकरण:
•
मँगनीज (Manganese - Mn):
•
उच्च दर्जाचे लोखंड आणि पोलाद (Steel) तयार करण्यासाठी मँगनीज हा अनिवार्य धातू आहे.
•
उपयोग:
१.
पोलादातील सल्फर आणि ऑक्सिजन दूर करण्यासाठी (Deoxidizer and Desulfurizer).
२.
पोलादाची मजबुती, काठिण्य आणि लवचिकता वाढवण्यासाठी.
३.
गंजरोधक पोलाद (Stainless Steel) आणि फेरो-मँगनीज (Ferro-manganese alloy) तयार करण्यासाठी.
•
साधारणपणे १ टन पोलाद तयार करण्यासाठी सुमारे १० किलो मँगनीजची आवश्यकता असते.
•
भारतातील प्रमुख मँगनीज उत्पादक राज्ये: मध्य प्रदेश (बालाघाट), महाराष्ट्र (भंडारा, नागपूर), ओडिशा.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
महाराष्ट्रात मँगनीजचे उत्पादन प्रामुख्याने भंडारा आणि नागपूर जिल्ह्यांत (गोंडाईट खडक मालिका) होते.
•
देशातील सर्वात मोठी भूमिगत मँगनीज खाण: मोयल (MOIL) ची भारवेली खाण (बालाघाट, मध्य प्रदेश).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (Manganese)
Explanation:
•
Manganese (Mn):
•
Essential raw material for the manufacturing of high-grade steel and ferro-alloys.
•
Functions in Metallurgy:
1.
Acts as a vital deoxidizer and desulfurizer during the smelting process.
2.
Confers hardness, toughness, and tensile strength to steel.
3.
Essential component in producing Ferro-manganese and corrosion-resistant specialty alloys.
•
On average, nearly 10 kg of manganese ore is required to manufacture one ton of steel.
•
Leading producing states: Madhya Pradesh (Balaghat), Maharashtra (Bhandara, Nagpur), and Odisha.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
In Maharashtra, manganese is concentrated in Bhandara (Tumsar) and Nagpur (Ramtek, Savner) districts.
•
Asia's largest underground manganese mine: Bharweli Mine (MOIL) in Balaghat, MP.