खालीलपैकी कोणते प्रतिरूप, 'भांडवल' हा आर्थिक वाढीतील महत्त्वाचा घटक मानते?
EN
Which of the following models considers 'capital' as an important factor in economic growth?
योग्य उत्तर: पर्याय (2) हॅरोड-डोमर
स्पष्टीकरण:
•
हॅरोड-डोमर प्रतिमान (Harrod-Domar Growth Model):
•
सर रॉय हॅरोड (1939) आणि एव्से डोमर (1946) यांनी हे प्रसिद्ध आर्थिक वाढीचे प्रतिमान विकसित केले.
•
या प्रतिमानानुसार, देशाच्या आर्थिक वाढीचा दर हा दोन घटकांवर अवलंबून असतो:
1.
बचत व भांडवल गुंतवणुकीचा दर (Rate of Savings/Investment)
2.
भांडवल-उत्पादन गुणोत्तर (Capital-Output Ratio - ICOR).
•
हॅरोड-डोमर प्रतिमान 'भांडवल संचय' (Capital Accumulation) हा आर्थिक वाढीचा सर्वात महत्त्वाचा चालक मानते. जितकी भांडवल गुंतवणूक जास्त, तितका उत्पादन वाढीचा दर जास्त.
•
भारतीय नियोजन: भारताच्या पहिल्या पंचवार्षिक योजनेचा (1951-56) मुख्य आधार हॅरोड-डोमर प्रतिमान हाच होता.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
हॅरोड-डोमर प्रतिमान: भांडवल संचयाला आर्थिक वाढीचा मुख्य घटक मानते.
•
भारताची पहिली पंचवार्षिक योजना (1951-56) हॅरोड-डोमर प्रतिमानावर आधारित होती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Harrod-Domar
Explanation:
•
Harrod-Domar Growth Model:
•
Formulated independently by Sir Roy Harrod (1939) and Evsey Domar (1946), this model is a cornerstone of classical Keynesian growth theory.
•
It identifies capital accumulation (net investment) as the primary engine of economic expansion:
$$\text{Growth Rate } (g) = \frac{\text{Savings Rate } (s)}{\text{Incremental Capital-Output Ratio } (v)}$$
•
The model posits that economic growth is directly proportional to national savings and capital investment.
•
Application in India: India's First Five-Year Plan (1951-1956) was directly modeled on the Harrod-Domar framework.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Harrod-Domar Model treats capital accumulation as the prime driver of economic growth. India's 1st Five-Year Plan was based on it.