🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

भारतीय असंतोषाचे जनक मानल्या गेलेल्या खालीलपैकी कोणत्या राष्ट्रनेत्याने जनतेमध्ये राजकीय जागृती निर्माण करण्यासाठी ४ जानेवारी १८८१ रोजी पुणे येथून 'केसरी' (Kesari) हे मराठी वृत्तपत्र सुरू केले?

EN Which of the following nationalist leaders, hailed as the 'Father of Indian Unrest', launched the Marathi newspaper 'Kesari' from Pune on January 4, 1881, to generate political consciousness among the masses?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

आचार्य प्रल्हाद केशव अत्रे

Acharya Pralhad Keshav Atre

नामदार गोपाळ कृष्ण गोखले

Namdar Gopal Krishna Gokhale

न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे

Justice Mahadev Govind Ranade

लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक

Lokmanya Bal Gangadhar Tilak

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (४) - लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक.

सविस्तर विश्लेषण:

• पर्याय (४) बरोबर आहे: लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक, विष्णूशास्त्री चिपळूणकर आणि गोपाळ गणेश आगरकर यांनी मिळून पुण्यात आर्यभूषण छापखान्यातून दोन वृत्तपत्रे सुरू केली:

१) 'केसरी' (मराठी) - ४ जानेवारी १८८१ (पहिले संपादक: गोपाळ गणेश आगरकर).

२) 'मराठा' (इंग्रजी) - २ जानेवारी १८८१ (पहिले संपादक: बाळ गंगाधर टिळक स्वतः).

• १८८७ मध्ये सामाजिक सुधारणा आधी की राजकीय स्वातंत्र्य या मतभेदामुळे आगरकरांनी केसरीचे संपादकपद सोडले आणि १८८८ मध्ये 'सुधारक' हे वृत्तपत्र सुरू केले. त्यानंतर केसरीचे संपादकपद टिळकांनी स्वतः सांभाळले आणि त्यास जहाल राष्ट्रवादाचे मुखपत्र बनवले.

• पर्याय (१) अयोग्य: आचार्य अत्रे यांनी 'नवयुग' आणि 'मराठा' (दैनिक) सुरू केले.

• पर्याय (२) अयोग्य: गोपाळ कृष्ण गोखले हे 'सुधारक'चे इंग्रजी विभाग चालवत असत आणि 'हितवाद'शी संबंधित होते.

• पर्याय (३) अयोग्य: न्या. रानडे हे 'इंदुप्रकाश' आणि 'ज्ञानप्रकाश'च्या लेखनाशी संबंधित होते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

टिळकांच्या केसरीतील 'सरकारचे डोके ठिकाणावर आहे काय?' आणि 'राज्य करणे म्हणजे सूड उगवणे नव्हे' यांसारख्या अग्रलेखांमुळे ब्रिटिश सरकारने त्यांच्यावर १८९७ व १९०८ मध्ये देशद्रोहाचे (कलम १२४-अ) खटले भरून मंडालेच्या (म्यानमार) तुरुंगात ६ वर्षांची काळ्या पाण्याची शिक्षा ठोठावली होती.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) - Lokmanya Bal Gangadhar Tilak.

Detailed Analysis:

• Option (4) is correct: Lokmanya Bal Gangadhar Tilak, along with Vishnushastri Chiplunkar and Gopal Ganesh Agarkar, founded two pathbreaking nationalist newspapers in Pune:

1. 'Kesari' (Marathi weekly) launched on January 4, 1881 (First editor: G.G. Agarkar).

2. 'The Mahratta' (English weekly) launched on January 2, 1881 (First editor: B.G. Tilak).

• When ideological schisms developed over social versus political priorities, Agarkar resigned in 1887 to start 'Sudharak', and Tilak assumed full editorial control of Kesari, transforming it into the premier voice of militant nationalism.

• Option (1) is incorrect: Acharya Atre founded 'Navyug' and the daily 'Maratha'.

• Option (2) is incorrect: G.K. Gokhale wrote for 'Sudharak' and supported 'The Hitavada'.

• Option (3) is incorrect: Justice Ranade patronized 'Induprakash' and 'Gyanprakash'.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

For his incendiary editorials in Kesari such as 'Is the Government's Head on Its Shoulders?' and 'To Rule is Not to Take Revenge', Tilak was tried for sedition (Section 124A) and sentenced to six years rigorous imprisonment at Mandalay Jail in Burma (1908–1914).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) आचार्य प्रल्हाद केशव अत्रे (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) नामदार गोपाळ कृष्ण गोखले (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (४) - लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक.

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक' हे असून ते 'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन