भारताच्या फाळणीला खालीलपैकी कोणत्या संघटनांनी विरोध केला? अ) हिंदू महासभा ब) समाजवादी पक्ष क) शिख समाज ड) समतावादी पक्ष पर्यायी उत्तरे :
EN
Which of the following organizations opposed the partition of India?
a) Hindu Mahasabha b) Socialist Party
c) Sikh community d) Samatavadi Party
Alternative answers:
योग्य उत्तर: पर्याय (१) अ आणि ब फक्त
सविस्तर विश्लेषण:
•
भारताच्या फाळणीला प्रखर विरोध करणाऱ्या संघटना:
•
(अ) हिंदू महासभा (Hindu Mahasabha): विनायक दामोदर सावरकर आणि डॉ. श्यामाप्रसाद मुखर्जी यांच्या नेतृत्वाखालील हिंदू महासभेने अखंड भारताच्या संकल्पनेवर ठाम राहत भारताच्या फाळणीला आणि 3 जूनच्या माउंटबॅटन योजनेला कडवा विरोध केला. त्यांनी 3 जुलै 1947 हा दिवस फाळणीविरोधी 'काळा दिवस' म्हणून पाळला.
•
(ब) समाजवादी पक्ष (Socialist Party / Congress Socialist Party): डॉ. राममनोहर लोहिया, जयप्रकाश नारायण आणि अच्युतराव पटवर्धन यांच्या नेतृत्वाखालील समाजवाद्यांनी फाळणीला पूर्णपणे नाकारले. त्यांनी काँग्रेस कार्यकारिणीत फाळणीच्या ठरावाविरुद्ध मतदान केले अथवा तटस्थ राहिले.
•
इतर संघटनांची भूमिका: शीख समाजाने पंजाबच्या विभाजनाला विरोध केला असला तरी त्यांनी अखेर पूर्व पंजाब भारतात राहावा म्हणून माउंटबॅटन योजनेला औपचारिक मान्यता दिली होती (सरदार बलदेव सिंग यांनी संमती दिली होती).
•
त्यामुळे दिलेल्या पर्यायांपैकी अ आणि ब फक्त (हिंदू महासभा व समाजवादी पक्ष) यांनी तत्त्वतः फाळणीला तीव्र विरोध केला.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
खान अब्दुल गफार खान (सरहद्द गांधी) यांनी काँग्रेसने फाळणी स्वीकारल्यानंतर अत्यंत दुःखाने उद्गार काढले होते: "काँग्रेसने आम्हाला लांडग्यांसमोर फेकून दिले आहे" (You have thrown us to the wolves!).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) a and b only
Detailed Analysis:
•
Ideological Opposition to Partition:
•
(a) Hindu Mahasabha: Under the ideological leadership of V. D. Savarkar and Dr. Syama Prasad Mookerjee, the Mahasabha stood uncompromisingly for 'Akhand Bharat' (Undivided India) and violently denounced the partition plan, observing 3 July 1947 as 'Anti-Partition Day'.
•
(b) Socialist Party (Congress Socialist Party): Led by Dr. Ram Manohar Lohia, Jayaprakash Narayan, and Aruna Asaf Ali, the socialists vigorously rejected partition as an imperial conspiracy and refused to vote in favor of the Mountbatten Plan at the AICC meeting.
•
Sikh Position: While the Sikh community grieved the bifurcation of Punjab, their official representative Sardar Baldev Singh consented to the 3 June Plan to save non-Muslims of East Punjab from inclusion in Pakistan.
•
Therefore, a and b only is the accurate alternative.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
When the Congress Working Committee accepted partition, Khan Abdul Ghaffar Khan (Frontier Gandhi) famously wept, telling Gandhi: "You have thrown us to the wolves!"