१९९१ च्या नवीन आर्थिक सुधारणांनंतर भारतीय अर्थव्यवस्थेने साध्य केलेल्या प्रमुख सकारात्मक यशांमध्ये खालीलपैकी कोणत्या बाबींचा समावेश होतो? (A) देशातील थेट परकीय गुंतवणुकीमध्ये (FDI) आणि विदेशी संस्थात्मक गुंतवणुकीमध्ये (FII) प्रचंड वाढ झाली. (B) भारताच्या अधिकृत परकीय चलन साठ्यात (Foreign Exchange Reserves) मोठी घट झाली. (C) सरकारच्या स्थूल राजकोषीय तुटीमध्ये (Fiscal Deficit) नियंत्रण व घट साध्य झाली. योग्य पर्याय निवडा:
EN
Which of the following outcomes represent positive macroeconomic achievements directly catalyzed by the New Economic Reforms of 1991?
(A) Spectacular surge in Foreign Direct Investment (FDI) and Foreign Institutional Investment (FII) inflows
(B) Sharp decline in India's official foreign exchange reserves
(C) Effective stabilization and reduction in the government's gross fiscal deficit
Select the correct option:
योग्य उत्तर (A) आणि (C) (पर्याय २) आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
1.
१९९१ च्या सुधारणांचे यश:
•
विधान (A) बरोबर आहे: १९९१ च्या उदारीकरणामुळे थेट परकीय गुंतवणुकीची (FDI) कवाडे खुली झाली. १९९०-९१ मध्ये केवळ १०० दशलक्ष डॉलर्स असलेली परकीय गुंतवणूक सुधारणांनंतर वेगाने वाढून अब्जावधी डॉलर्सवर पोहोचली.
•
विधान (C) बरोबर आहे: १९९०-९१ मध्ये भारताची राजकोषीय तूट जीडीपीच्या ८.४% इतकी धोकादायक पातळीवर गेली होती, जी सुधारणांच्या धोरणांमुळे आणि कर सुधारणांमुळे पुढील काही वर्षांत ५% च्या आसपास आणण्यात यश आले.
2.
विधान (B) का चुकीचे आहे?
•
परकीय चलन साठ्यात घट नाही, तर प्रचंड वाढ (Surge) झाली. १९९१ च्या संकटात भारताकडे केवळ २ आठवड्यांच्या आयातीपुरता (सुमारे १.२ अब्ज डॉलर) परकीय चलन साठा शिल्लक होता, जो सुधारणांनंतर वाढून शेकडो अब्ज डॉलर्सवर पोहोचला.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
१९९१ च्या सुधारणांचे सर्वात मोठे फलित: भारताची परकीय चलन गंगाजळी (Forex Reserves) संकटातून बाहेर पडून जगातील आघाडीच्या साठ्यांमध्ये समाविष्ट झाली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is (A) and (C) (Option 2).
Detailed Analysis:
1.
Achievements of 1991 Reforms:
•
Statement (A) is correct: FDI and FII inflows expanded exponentially from barely $100 million in 1990-91 to tens of billions within subsequent decades.
•
Statement (C) is correct: Gross fiscal deficit, which had reached an alarming 8.4% of GDP in 1990-91, was progressively reined in towards sustainable bounds through fiscal consolidation.
2.
Why Statement (B) is false:
•
Foreign exchange reserves did NOT decline; they registered an extraordinary boom, soaring from a critical low of $1.2 billion in 1991 to over $600 billion in contemporary times.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Key indicator contrast: Post-1991 reforms reversed India's perilous balance of payments crisis by rapidly rebuilding forex reserves.