महाराष्ट्रात नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून मिळणाऱ्या पावसाची टक्केवारी खालीलपैकी किती आहे?
EN
Which of the following percentage indicates the proportion of rain received in Maharashtra from the South-Western monsoon?
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण
योग्य उत्तर 85% आहे.
📌 Key Points
महाराष्ट्रात नैऋत्य मान्सून
•
महाराष्ट्रात ईशान्य मान्सूनपेक्षा नैऋत्य मान्सूनमधून जास्त पाऊस पडतो.
•
मोसमी पाऊस कोकण प्रदेशात सर्वाधिक असतो, त्यानंतर पूर्व विदर्भात, तर मध्य महाराष्ट्रात पर्जन्यछायेचा प्रदेश म्हणून कमी पाऊस पडतो.
•
कोकण विभागातील सिंधुदुर्ग, रत्नागिरी, रायगड, मुंबई आणि ठाणे जिल्ह्यांमध्ये सर्वाधिक दैनंदिन पर्जन्यमानाचे प्रमाण आहे, त्यानंतर ते पूर्व विदर्भात आहे.
•
महाराष्ट्रात मान्सूनचा कालावधी जून ते सप्टेंबर पर्यंत बदलतो.
•
मे ते सप्टेंबर या कालावधीत नैऋत्य मान्सूनच्या 85% पाऊस महाराष्ट्रात झाला.
•
उर्वरित 15% पाऊस ईशान्य मान्सूनमधून ऑक्टोबर ते जानेवारी दरम्यान येतो.
•
या कालावधीत महाराष्ट्र राज्यातील पाऊस 60 सेमी ते 600 सेमी पर्यंत असतो
•
महाराष्ट्रात जुलै महिन्यात सर्वाधिक पाऊस झाला.
💡 Additional Information नैऋत्य मान्सून
•
उष्ण उपोष्णकटिबंधीय उन्हाळ्यात, भारतीय द्वीपकल्पातील विशाल भूभाग आजूबाजूच्या समुद्रांपेक्षा वेगळ्या दराने गरम होतो, परिणामी दक्षिणेकडून उत्तरेकडे दाब ग्रेडियंट तयार होतो.
•
यामुळे समुद्राकडून जमिनीकडे ओलावा असलेल्या वाऱ्यांचा प्रवाह होतो.
•
जमिनीवर पोचल्यावर, हे वारे वाढतात कारण भौगोलिक आराम, अ‍ॅडिबेटिकली थंड होते आणि ओरोग्राफिक पाऊस पडतो.
•
हा नैऋत्य मान्सून आहे.
•
हिवाळ्यात उलट घडते, जेव्हा जमीन समुद्रापेक्षा थंड असते, जमिनीपासून समुद्रापर्यंत दाब ग्रेडियंट स्थापित करते.
•
यामुळे वारे भारतीय उपखंडात हिंदी महासागराच्या दिशेने ईशान्य दिशेला वाहतात, ज्यामुळे ईशान्य मान्सून येतो.
•
नैऋत्य मान्सून समुद्राकडून जमिनीकडे वाहत असल्यामुळे त्यात जास्त आर्द्रता असते आणि त्यामुळे ईशान्य मान्सूनपेक्षा जास्त पाऊस पडतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
महाराष्ट्रातील मान्सून पर्जन्य: महाराष्ट्रात पडणाऱ्या एकूण पावसाच्या सुमारे ८५% पाऊस नैऋत्य मान्सून वाऱ्यांपासून (जून ते सप्टेंबर) मिळतो. कोकणात सर्वाधिक पाऊस (आंबोली - सुमारे ७५० सेंमी), तर पश्चिम घाटाच्या पूर्वेकडील पर्जन्यछायेच्या प्रदेशात (दहिवडी, बारामती) सर्वात कमी (५० सेंमीपेक्षा कमी) पाऊस पडतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is 85%.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
South-Western monsoon in Maharashtra
•
Maharashtra receives more rainfall from South-West Monsson than North-East Monsoon.
•
Seasonal rainfall is maximum over the Konkan region followed by the eastern Vidharbha region whereas Madhya Maharashtra as a rain shadow region receives less rainfall.
•
The highest values of maximum daily rainfall are located over the Sindhudurg, Ratnagiri, Raigadh, Mumbai, and Thane districts of the Konkan region followed by that over eastern Vidharbha.
•
In Maharashtra duration of the Monsoon varies from June to September.
•
Maharashtra received 85% of the rainfall from the South-Western monsoon from May to September period.
•
The remaining 15% of rainfall was received from North-East Monsoon during the period of October to January.
•
Rainfall in the state of Maharashtra varies from 60 cm to 600 cm during this period
•
In Maharashtra, the Highest rainfall was received in the months of July.
💡 Additional InformationSouth-Western monsoon
•
During the hot subtropical summers, the massive landmass of the Indian Peninsula heats up at a different rate than the surrounding seas, resulting in a pressure gradient from south to north.
•
This causes the flow of moisture-laden winds from sea to land.
•
On reaching land, these winds rise because of the geographical relief, cooling adiabatically and leading to orographic rains.
•
This is the southwest monsoon.
•
The reverse happens during the winter, when the land is colder than the sea, establishing a pressure gradient from land to sea.
•
This causes the winds to blow over the Indian subcontinent toward the Indian Ocean in a northeasterly direction, causing the northeast monsoon.
•
Because the southwest monsoon flows from sea to land, it carries more moisture and therefore causes more rain, than the northeast monsoon
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Monsoon in Maharashtra: Approximately 85% of annual rainfall in Maharashtra is received from the Southwest monsoon (June to September). Konkan receives the highest rainfall (Amboli ~750 cm), while the rain-shadow belt east of the Western Ghats receives <50 cm.
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) 58% (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) 65% (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) 85% (अचूक उत्तर):
योग्य उत्तर **85% **आहे.
✗ पर्याय (4) 95% (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०२१ मूळ पेपर (दि. २६ फेब, २०२२)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
🎯 घटक चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०२१ मूळ पेपर (दि. २६ फेब, २०२२)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०२१ मूळ पेपर (दि. २६ फेब, २०२२)
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०२१ मूळ पेपर (दि. २६ फेब, २०२२)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०२१ मूळ पेपर (दि. २६ फेब, २०२२)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०२१ मूळ पेपर (दि. २६ फेब, २०२२)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर '85%' हे असून ते 'MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०२१ मूळ पेपर (दि. २६ फेब, २०२२)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०२१ मूळ पेपर (दि. २६ फेब, २०२२)' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.