स्वतःमध्ये हरितद्रव्याचा (Chlorophyll) पूर्ण अभाव असल्यामुळे पोषणासाठी दुसऱ्या वनस्पतीवर अवलंबून असणारी आणि हॉस्टोरिया (Haustoria) या शोषक मुळांद्वारे अन्न शोषून घेणारी **'संपूर्ण खोड परजीवी' (Total Stem Parasite)** वनस्पती खालीलपैकी कोणती आहे?
EN
Which of the following plants completely lacks chlorophyll and survives as an obligate **Total Stem Parasite**, extracting water and organic nutrients from its host using specialized haustorial roots?
योग्य उत्तर पर्याय (२) कस्कुटा / अमरवेल (Cuscuta / Dodder) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
कस्कुटा (Cuscuta / अमरवेल):
•
ही पिवळसर, दोऱ्यासारखी संपूर्ण खोड परजीवी (Total Stem Parasite) सपुष्पक वनस्पती आहे.
•
यामध्ये हरितद्रव्य आणि खरी मुळे नसतात, त्यामुळे ती स्वतःचे अन्न स्वतः तयार करू शकत नाही.
•
ती इतर पोषक वृक्षांच्या (Host Plant) खोडाभोवती विळखा घालते आणि तिची विशेष शोषक मुळे, ज्यांना हॉस्टोरिया (Haustoria) म्हणतात, ती यजमानाच्या जलवाहिनी (Xylem) आणि रसवाहिनी (Phloem) मध्ये घुसवून तयार अन्न व पाणी थेट शोषून घेते.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण (Distractor Analysis):
•
पर्याय १ (नेपेन्थिस): ही कीटकभक्षी (Insectivorous) वनस्पती आहे. तिच्यात हरितद्रव्य असते आणि ती प्रकाशसंश्लेषण करते, परंतु नायट्रोजनची कमतरता भरून काढण्यासाठी कीटक खाते.
•
पर्याय ३ (युग्लीना): हा एकपेशीय प्रोटिस्टा आहे.
•
पर्याy ४ (वुल्फिया): ही जगातील सर्वात लहान सपुष्पक (Smallest flowering plant) जलीय वनस्पती आहे (स्वयंपोषी).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
परजीवी वनस्पतींचे प्रकार:
•
संपूर्ण खोड परजीवी (Total Stem Parasite): कस्कुटा / अमरवेल (Cuscuta).
•
अपूर्ण खोड परजीवी (Partial Stem Parasite): व्हिस्कम (Viscum), लोरॅन्थस (Loranthus - प्रकाशसंश्लेषण स्वतः करतात, पण पाण्यासाठी यजमानावर अवलंबून).
•
संपूर्ण मूळ परजीवी (Total Root Parasite): रॅफ्लेशिया (Rafflesia - जगातील सर्वात मोठे फूल), ओरॉबँकी (Orobanche).
•
अपूर्ण मूळ परजीवी (Partial Root Parasite): चंदन (Santalum album).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (2) Cuscuta (Dodder).
Explanation:
•
*Cuscuta* (Amarbel / Dodder):
•
An obligate holoparasite (Total Stem Parasite) belonging to the family Convolvulaceae.
•
Naturally devoid of functional chlorophyll and functional root systems.
•
Twines around host stems and penetrates host vascular bundles via specialized adventitious parasitic root structures termed haustoria.
•
Directly taps the host xylem (for water/minerals) and phloem (for sucrose/assimilates).
Distractor Analysis:
•
Option 1 (Nepenthes): Autotrophic carnivorous/insectivorous pitcher plant trapping insects to obtain nitrogen in acidic soils.
•
Option 3 (Euglena): Unicellular flagellated protist.
•
Option 4 (Wolffia): Rootless, floating macrophyte celebrated as the smallest known flowering plant on Earth (~1 mm).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Botanical Parasite Classification in MPSC:
•
Total Stem Parasite: *Cuscuta* (Dodder)
•
Partial Stem Parasite: *Viscum* (Mistletoe), *Loranthus*
•
Total Root Parasite: *Rafflesia arnoldii* (largest single flower), *Orobanche*
•
Partial Root Parasite: *Santalum album* (Sandalwood).