सायबर सिक्युरिटी व इमर्जन्सी रिस्पॉन्स व उद्भववाच्या तात्काल संकटकालीन घटनेत समन्वय साधण्यासाठी खालीलपैकी कोणती प्रमुख संस्था काम करते?
EN
Which of the following primary agencies serves as the national nodal agency for cyber security incidents and emergency response coordination?
योग्य उत्तर: पर्याय (3) आय.सी.इ.आर.टी. (ICERT / CERT-In)
सविस्तर विश्लेषण:
•
संस्था व कार्य:
•
भारतातील सायबर सुरक्षा घटनांचा सामना करण्यासाठी आणि संकटकालीन समन्वय साधण्यासाठी 'इंडियन कॉम्प्युटर इमर्जन्सी रिस्पॉन्स टीम' (Indian Computer Emergency Response Team - CERT-In / ICERT) ही राष्ट्रीय नोडल संस्था म्हणून कार्य करते.
•
याची स्थापना जानेवारी २००४ मध्ये माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाच्या (MeitY) अंतर्गत करण्यात आली.
•
माहिती तंत्रज्ञान कायद्यानुसार अधिकार:
•
माहिती तंत्रज्ञान (दुरुस्ती) कायदा, २००८ च्या कलम ७०-बी (Section 70B) अन्वये CERT-In ला सायबर सुरक्षेसाठी वैधानिक अधिकार प्रदान करण्यात आले आहेत.
•
ही संस्था सायबर हल्ले, फिशिंग, रॅन्समवेअर, हॅकिंग यांसारख्या सायबर धोक्यांची माहिती गोळा करते, विश्लेषण करते, पूर्वसूचना (Advisories) जारी करते आणि संकटकाळात तांत्रिक मदत पुरवते.
•
(टीप: आयोगाच्या प्रश्नपत्रिकेत CERT-In चा उल्लेख पर्याय १ व ३ मध्ये काही फरकाने आला असून अधिकृत उत्तरतालिकेत पर्याय ३ ग्राह्य धरण्यात आला आहे).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारतातील महत्त्वपूर्ण डिजिटल पायाभूत सुविधांच्या संरक्षणासाठी स्वतंत्र NCIIPC (National Critical Information Infrastructure Protection Centre) ही संस्था स्थापन करण्यात आली आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) ICERT / CERT-In
Detailed Analysis:
•
CERT-In (Indian Computer Emergency Response Team):
•
Functional under the Ministry of Electronics and Information Technology (MeitY), Government of India, operational since January 2004.
•
Serves as the national nodal agency for monitoring cyber security incidents, issuing vulnerability advisories, and coordinating emergency responses during major national cyber events.
•
Statutory Mandate:
•
Designated as the statutory national agency under Section 70B of the Information Technology (Amendment) Act, 2008.
•
Mandated to handle cybersecurity incidents, forecast and alert on cyber vulnerabilities, and formulate emergency response strategies across government and private IT infrastructure.
•
(Note: In the original exam paper, Option 3 was marked in the official key corresponding to the Indian CERT designation).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Under Section 70A of the IT Act, protection of critical information infrastructure (power, banking, telecom) is assigned to NCIIPC under the NTRO.