भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद-39 मध्ये खालीलपैकी कोणती तरतूद नाही आहे/आहेत? (a) स्त्री आणि पुरुष दोघांना समान कामासाठी समान वेतन. (b) ग्रामपंचायतींची संघटना. (c) लोकांच्या कल्याणासाठी सामाजिक व्यवस्था सुरक्षित करणे. (d) नागरिकांना, पुरूष आणि महिलांना समान रीतीने, उपजीविकेचे पुरेसे साधन मिळण्याचा अधिकार आहे.
EN
Which of the following provision/s is/are not contained in Article-39 of the Indian Constitution?
(a) Equal pay for equal work for both men and women.
(b) Organisation of Village Panchayats.
(c) To secure a social order for promotion of welfare of the people.
(d) The citizens, men and women equally, have the right to an adequate means of livelihood.
✅ उत्तर: (b) आणि (c) आहे.
📌 प्रमुख घटक:
•
आपल्या राज्याच्या धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे: भाग IV (अनुच्छेद 36-51)
•
या भागामध्ये असलेल्या तरतुदी कोणत्याही न्यायालयाद्वारे लागू केल्या जाऊ शकत नाहीत, परंतु ही तत्त्वे देशाच्या कारभारात मूलभूत आहेत आणि कायदे करताना ही तत्त्वे लागू करणे हे राज्याचे कर्तव्य असेल.
•
राज्य धोरणाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांची संकल्पना आयरिश संविधानातून घेतली गेली. जरी बहुतेक मूलभूत अधिकार हे राज्यावरील नकारात्मक दायित्वे आहेत, राज्याच्या धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे ही राज्यासाठी सकारात्मक दायित्वे आहेत, जरी कायद्याच्या न्यायालयात ते लागू केले जाऊ शकत नाहीत.
•
राज्याच्या धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे ही आदर्श आहेत जी राज्य जेव्हा धोरणे तयार करतात आणि कायदे तयार करतात. राज्याच्या निर्देशक तत्त्वांच्या विविध व्याख्या खाली दिल्या आहेत
•
ते भारत सरकार कायदा, 1935 मध्ये गणले गेलेले 'अनुदेश लेख' आहेत.
•
ते देशात आर्थिक आणि सामाजिक लोकशाही प्रस्थापित करतात.
•
राज्याच्या धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे ही आदर्श आहेत जे त्यांच्या उल्लंघनासाठी न्यायालयांद्वारे कायदेशीररित्या लागू केले जात नाहीत.
•
अनुच्छेद 39D: स्त्री आणि पुरुष दोघांनाही समान कामासाठी समान वेतन.
•
अनुच्छेद 39A: प्रत्येक नागरिकाला उपजीविकेचे पुरेसे साधन मिळण्याचा समान अधिकार आहे.
•
अनुच्छेद 40: ग्रामपंचायतींचे संघटन.
•
अनुच्छेद 38: लोकांच्या कल्याणासाठी सामाजिक व्यवस्था सुरक्षित करणे.
•
म्हणून, पर्याय 2 योग्य आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
✅ Answer: (b) and (c).
📌 Key Highlights:
•
Directive Principles of Our State Policy: Part IV (Articles 36-51)
•
The provisions contained in this Part cannot be enforced by any court, but these principles are fundamental in the governance of the country and it shall be the duty of the State to apply these principles in making laws.
•
The concept of Directive Principles of State Policy was borrowed from the Irish Constitution. While most of the Fundamental Rights are negative obligations on the state, DPSPs are positive obligations on the state, though not enforceable in a court of law.
•
DPSP are ideals that are meant to be kept in mind by the state when it formulates policies and enacts laws. There are various definitions to Directive Principles of State which are given below
•
They are an ‘instrument of instructions’ which are enumerated in the Government of India Act, 1935.
•
They seek to establish economic and social democracy in the country.
•
DPSPs are ideals that are not legally enforceable by the courts for their violation.
•
ARTICLE 39D: Equal pay for equal work for both men and women.
•
ARTICLE 39A: Every citizen equally has the right to have adequate means of livelihood.
•
ARTICLE 40: Organisation of Village Panchayats.
•
ARTICLE 38: To secure a social order for promotion of welfare of the people.
•
Hence, Option 2 is correct.