खालील कार्बन संयुगांची त्यांच्या कार्बन-कार्बन बंध लांबीच्या (Bond Length) चढत्या क्रमाने (लहानाकडून मोठ्याकडे) योग्य मांडणी कोणती आहे?
उत्तर: इथाइन, इथीन, इथेन (Ethyne, Ethene, Ethane)
उत्तर: इथाइन, इथीन, इथेन (Ethyne, Ethene, Ethane)
अचूक उत्तर: पर्याय (2) इथाइन, इथीन, इथेन
कार्बन-कार्बन बंध लांबीचे प्रमाण:
बंधांची संख्या जेवढी जास्त असते, तेवढे अणू एकमेकांच्या जास्त जवळ खेचले जातात, ज्यामुळे बंध लांबी कमी होते आणि बंध ऊर्जा वाढते:
त्यामुळे चढता क्रम: इथाइन < इथीन < इथेन (पर्याय २).
📌 MPSC परीक्षा टीप: बंध लांबी आणि बंध ऊर्जा (Bond Energy) यांचा व्यस्त संबंध असतो. तिहेरी बंधाची बंध लांबी सर्वात कमी (१२० pm) असते, परंतु बंध ऊर्जा सर्वात जास्त (८३९ kJ/mol) असते, ज्यामुळे तो तोडण्यास सर्वाधिक ऊर्जा लागते.
Correct Answer: Option (2) Ethyne, Ethene, Ethane
Carbon-Carbon Bond Length Comparison:
As bond multiplicity increases between two bonded nuclei, the electrostatic attraction pulls the atoms closer, shortening bond distance:
Thus, the correct ascending sequence of bond lengths is: Ethyne < Ethene < Ethane.
📌 MPSC Exam Tip: Bond length is inversely proportional to bond dissociation enthalpy: Triple bond (839 kJ/mol) > Double bond (614 kJ/mol) > Single bond (348 kJ/mol).
'जीवशास्त्र (General Biology)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'जीवशास्त्र (General Biology)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'जीवशास्त्र (General Biology)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.