भूगोलात 'मृदेची धूप' (Soil Erosion) या संकल्पनेची सर्वात अचूक व्याख्या खालीलपैकी कोणती आहे?
EN
Which of the following represents the most accurate geographical definition of 'Soil Erosion'?
योग्य उत्तर पर्याय (2) आहे.
विश्लेषण:
•
मृदेची धूप (Soil Erosion): नैसर्गिक कारक (उदा. वाहते पाणी, वादळी वारा, हिमनदी) अथवा मानवी कृतींमुळे (उदा. निर्वनीकरण, अतिचराई, अयोग्य नांगरणी) जमिनीचा सर्वात वरचा अत्यंत सुपीक थर (A-Horizon) विलग होऊन दुसऱ्या ठिकाणी वाहून जाण्याच्या प्रक्रियेला 'मृदेची धूप' म्हणतात.
•
मृदा निर्मिती ही हजारो वर्षांची अत्यंत मंद प्रक्रिया आहे (१ सेंमी थर तयार होण्यासाठी शेकडो वर्षे लागतात), परंतु धूप काही तासांत किंवा दिवसांत घडून येऊ शकते.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (1) चुकीचा: हे 'रासायनिक विदारण' (Chemical Weathering) आहे.
•
पर्याय (3) चुकीचा: हे 'क्षारपडीकरण' (Salinization) आहे.
•
पर्याय (4) चुकीचा: हा विसंगत पर्याय आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
मृदा धूप आणि मृदा ऱ्हास (Soil Degradation) यांत फरक आहे: धूप म्हणजे प्रत्यक्ष माती वाहून जाणे, तर ऱ्हास म्हणजे मातीची सुपीकता व जैविक गुणवत्ता खालावणे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (2).
Analysis:
•
Soil Erosion: The denudational process involving physical detachment, entrainment, and transportation of upper fertile soil layers (topsoil / Horizon A) by active geomorphic agents like running water, wind, and gravity, accelerated by human interference.
•
Pedogenesis takes centuries to produce just 1 cm of fertile topsoil, whereas severe erosion can strip it away in a single extreme rainfall event.
Distractor Analysis:
•
Option (1) is incorrect: Pertains to chemical weathering.
•
Option (3) is incorrect: Describes soil salinization.
•
Option (4) is incorrect: Factually nonsensical statement.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Distinguish 'Soil Erosion' (physical removal and mass loss of soil particles) from 'Soil Degradation' (decline in chemical, physical, and biological fertility without necessarily losing mass).