खालीलपैकी कोणती नदी खचदरीतून वाहते?
EN
Which of the following rivers flows through a rift valley?
योग्य उत्तर: पर्याय १ (दामोदर)
स्पष्टीकरण:
•
दामोदर नदी: छोटा नागपूर पठारावरील खचदरीतून (Rift Valley / Fault Trough) वाहते. ही नदी तिच्या खचदरीतील समृद्ध गोंडवाना कोळसा साठ्यांसाठी प्रसिद्ध आहे.
•
*(टीप: भारतीय भूगोलात नर्मदा, तापी आणि दामोदर या तिन्ही नद्या प्रामुख्याने खचदरीतून वाहतात. या विशिष्ट परीक्षेत आयोग/परीक्षकाने दामोदर पर्याय १ ग्राह्य धरला होता; तापी आणि नर्मदा या पश्चिमवाहिनी खचदऱ्या आहेत तर दामोदर ही पूर्ववाहिनी खचदरीतून वाहणारी नदी आहे).*
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारतातील खचदरीतून (Rift Valley) वाहणाऱ्या तीन प्रमुख नद्या:
1.
नर्मदा: विंध्य आणि सातपुडा पर्वतांच्या दरम्यानच्या खचदरीतून.
2.
तापी: सातपुडा आणि सातमाळा-अजिंठा दरम्यानच्या खचदरीतून.
3.
दामोदर: हजारीबाग आणि रांची पठाराच्या दरम्यानच्या खचदरीतून (गोंडवाना ग्रॅबेन).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (Damodar)
Explanation:
•
Damodar River: Flows through a prominent down-faulted rift valley (trough/graben) across the Chota Nagpur Plateau. It is renowned for rich Gondwana coal seams preserved within this faulted basin.
•
*(Note: In Indian physical geography, Narmada, Tapi, and Damodar are the classic rift valley rivers. While Narmada and Tapi flow westward in rift valleys, Damodar is unique as an east-flowing river occupying an ancient faulted rift trough. In this question, Damodar is the designated key answer).*
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Three major rift valley rivers of India:
1.
Narmada: In the rift valley between Vindhya and Satpura ranges.
2.
Tapi: In the rift valley between Satpura and Satmala-Ajanta ranges.
3.
Damodar: In the faulted graben rift between Hazaribagh and Ranchi plateaus.