खालीलपैकी कोणती नदी खचदरीतून वाहते?
EN
Which of the following rivers flows through a rift valley?
उत्तर: दामोदर (पर्याय १)
महत्त्वाचे मुद्दे:
•
खचदरीतून वाहणाऱ्या भारतीय नद्या: भारतातील दामोदर, नर्मदा आणि तापी या तीन नद्या भूगर्भीय खचदरीतून (Rift Valley) वाहतात.
•
दामोदर नदी: ही छोटा नागपूर पठारावरील प्रसिद्ध खचदरीत वाहणारी नदी असून ती 'बंगालचे दुःखाश्रू' म्हणून ओळखली जात असे. येथे भारतातील सर्वात जुना बहुउद्देशीय प्रकल्प 'दामोदर व्हॅली कॉर्पोरेशन' (DVC - १९४८) उभारण्यात आला.
•
(टीप: तापी नदी देखील खचदरीतून वाहते; परंतु एमपीएससीच्या या विशिष्ट प्रश्न संदर्भात दामोदर हा पर्याय निश्चित उत्तरादाखल स्वीकारला गेला आहे).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारतातील खचदरीतून वाहणाऱ्या तीन प्रमुख नद्या:
1.
नर्मदा नदी (विंध्य व सातपुडा दरम्यान)
2.
तापी नदी (सातपुडा व सातमाळा दरम्यान)
3.
दामोदर नदी (छोटा नागपूर पठार)
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: Damodar (Option 1)
Key Points:
•
Indian Rift Valley Rivers: India's three preeminent rift-valley rivers are the Damodar, Narmada, and Tapi.
•
Damodar River: Drains the fault trough / structural rift valley across the Chota Nagpur Plateau (Jharkhand and West Bengal), famously termed the 'Sorrow of Bengal' before the Damodar Valley Corporation (DVC - 1948) tamed its floods.
•
*(Exam Context Note: While Tapi also flows in a rift valley, Damodar is the designated official key in this specific national-comparative question).*
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Primary Rift Valley Rivers of India:
1.
Narmada (between Vindhya and Satpura ranges)
2.
Tapi (between Satpura and Satmala/Ajanta ranges)
3.
Damodar (across Chota Nagpur Plateau)