खालीलपैकी कोणती नदी ही 'हिमालयीन नदीप्रणाली'चा (Himalayan Drainage) भाग नसून, ती द्वीपकल्पीय भारतातील प्रमुख पूर्ववाहिनी नदी आहे?
EN
Which of the following rivers is NOT part of the Himalayan drainage system and is instead the foremost east-flowing river of Peninsular India?
योग्य उत्तर: पर्याय (२) - गोदावरी नदी.
विश्लेषण:
•
'गोदावरी नदी' ही हिमालयातून उगम पावत नसून ती द्वीपकल्पीय भारतातील पश्चिम घाटात, महाराष्ट्रातील नाशिक जिल्ह्यातील 'त्र्यंबकेश्वर' (ब्रह्मगिरी टेकडी) येथे उगम पावते.
•
गोदावरी ही १,४६५ किमी लांबीची द्वीपकल्पीय भारतातील सर्वात मोठी नदी असून हिला 'दक्षिण गंगा' किंवा 'वृद्ध गंगा' म्हणून ओळखले जाते.
•
याउलट, गंगा, सिंधू आणि ब्रह्मपुत्रा या तिन्ही नद्या हिमालयाच्या हिमनद्यांमधून उगम पावणाऱ्या बारमाही 'हिमालयीन नदीप्रणाली'च्या प्रमुख नद्या आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
गोदावरी खोरे हे भारतातील दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वात मोठे खोरे असून ते देशाच्या एकूण क्षेत्रफळाच्या सुमारे ९.५% भाग व्यापते. तिच्या प्रमुख उपनद्या: प्रवरा, सिंधफणा, मांजरा, पूर्णा, प्राणहिता (वर्धा+वैनगंगा+पैनगंगा), आणि इंद्रावती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) - Godavari River.
Analysis:
•
The Godavari River does not originate in the glaciated Himalayas; it rises at Trimbakeshwar (Brahmagiri hills) in the Western Ghats of Nashik district, Maharashtra.
•
Measuring 1,465 km in length, it is the largest river system in Peninsular India, affectionately called 'Dakshin Ganga' or 'Vriddha Ganga'.
•
Conversely, the Ganga (Gangotri glacier), Indus (Bokhar Chu glacier), and Brahmaputra (Chemayungdung glacier) represent the classic triumvirate of Himalayan drainage.
Distractor Analysis:
•
Ganga, Indus, and Brahmaputra are perennial Himalayan antecedent rivers; Godavari is peninsular.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Godavari basin accounts for nearly 9.5% of India's landmass. Major tributaries: Pravara, Sindphana, Manjra, Purna, Penganga, Wardha, Wainganga (Pranhita), and Indravati.